Η Ελλάδα κατατάχθηκε στην 67η θέση από τις 143 χώρες που περιλαμβάνονται στο 2025 IQAir Παγκόσμια Έκθεση για την ποιότητα του αέρα, όπου το 1 δείχνει τη χώρα με τη μεγαλύτερη ρύπανση και το 143 τη λιγότερο μολυσμένη χώρα. Η χώρα κατέγραψε συγκέντρωση PM2,5 14,9 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, που είναι τριπλάσια από Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστώμενη ετήσια κατευθυντήρια τιμή. Πακιστάν κατατάσσεται ως η πιο μολυσμένη χώρα, με συγκέντρωση PM2,5 67,3 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο.
Η έκθεση IQAir βασίζεται σε δεδομένα από 9.446 πόλεις που εκτείνονται σε 143 χώρες, περιοχές και επικράτειες. Περισσότεροι από 40.000 ρυθμιστικοί σταθμοί παρακολούθησης και αισθητήρες χαμηλού κόστους συνέβαλαν στα ευρήματα. Κυβερνητικές υπηρεσίες, πανεπιστήμια, μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδιωτικές εταιρείες και επιστήμονες πολιτών σε όλο τον κόσμο συμμετείχαν ως συνεισφέροντες δεδομένων.
Από τις 43 ευρωπαϊκές χώρες που συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση, η Ελλάδα κατατάχθηκε ως η 9η πιο μολυσμένη χώρα, υποδεικνύοντας υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης από τα περισσότερα κράτη της Δυτικής Ευρώπης αλλά χαμηλότερα από εκείνα των Βαλκανίων και μέρη της Ανατολικής Ευρώπης. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατέγραψε τα υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης με 23,4 μm/m³, ακολουθούμενη από τη Βόρεια Μακεδονία με 21,2 I¼g/m³ και τη Σερβία με 19,8 I¼g/m³.
Η παγκόσμια κατάταξη της Ελλάδας για τη ρύπανση σηματοδοτεί μια από τις πιο απότομες ανόδους στην Ευρώπη
Η Ελλάδα κατέγραψε επίσης μια από τις πιο απότομες εθνικές αυξήσεις στην ήπειρο. Ο ετήσιος μέσος όρος του ανέβηκε από 11,5 I¼g/m³ σε 14,9 I¼g/m³, σημειώνοντας αύξηση άνω του 30%. Η έκθεση της IQAir αναγνώρισε την Ελλάδα και την Ελβετία ως τις δύο χώρες με τη μεγαλύτερη σχετική αύξηση της ρύπανσης σε όλη την Ευρώπη το 2025.
Η Λαμία, στη Στερεά Ελλάδα, κατατάσσεται ως η πιο μολυσμένη πόλη της χώρας με 20,9 μικρογραμμάρια. Ο Άγιος Νικόλαος, που βρίσκεται στο νησί της Κρήτης, κατέγραψε τον καθαρότερο αέρα στη χώρα με 5,8 μικρογραμμάρια.
Πολλαπλές πηγές προκαλούν κακή ποιότητα αέρα σε όλη την Ελλάδα. Οι εκπομπές των οχημάτων παραμένουν πρωταρχικός παράγοντας. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, οι βιομηχανικές ζώνες και οι εγκαταστάσεις παραγωγής αυξάνουν σημαντικά το βάρος της ρύπανσης.
Η καύση ξύλων για θέρμανση, μια πρακτική που επεκτάθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της χώρας, συνεχίζεται ως σημαντική πηγή του χειμώνα. Οι δασικές πυρκαγιές έχουν επίσης προκαλέσει ιστορικά αξιοσημείωτες αυξήσεις της ρύπανσης.
Εποχιακά πρότυπα και κίνδυνοι για την υγεία των κατοίκων
Η ρύπανση ακολουθεί ένα σαφές εποχιακό μοτίβο. Οι χειμερινοί μήνες φέρνουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις PM2,5 καθώς αυξάνεται η ζήτηση θέρμανσης και ο κρύος αέρας παγιδεύει ρύπους κοντά στην επιφάνεια. Η ποιότητα του αέρα βελτιώνεται σημαντικά από την άνοιξη έως τις αρχές του φθινοπώρου.
Η ευρύτερη θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη της ρύπανσης έχει άμεσες επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων. Οι ερευνητές συνδέουν τη μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά σωματίδια με ασθένειες του αναπνευστικού, όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα, το εμφύσημα και ο καρκίνος του πνεύμονα.
Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες και τα άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από τη συνεχή έκθεση.
Οι πιο μολυσμένες χώρες στον κόσμο το 2025
1. Πακιστάν (67,3 μm¼g/m³)
2. Μπαγκλαντές (66,1 μm¼g/m³)
3. Τατζικιστάν (57,3 μm¼g/m³)
4. Τσαντ (53,6 μm¼g/m³)
5. Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (50,2 Μ¼ g/m³)
6. Ινδία (48,9 μm¼g/m³)
7. Κουβέιτ (45,7 μm¼g/m³)
8. Ουγκάντα (43,0 μ¼ g/m³)
9. Αίγυπτος (40,6 μm¼g/m³)
10. Ουζμπεκιστάν (38,1 μm/m³)
