Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η μοναδική μέρα του χρόνου που οι Έλληνες Εύζωνες, οι στρατιώτες της Προεδρικής Φρουράς, χαμηλώνουν το κεφάλι εν ώρα υπηρεσίας, καθώς η Ελλάδα σηματοδοτεί τα Πάθη του Χριστού με πένθος, προσευχή και την ακολουθία του Επιταφίου. Καθώς ο Επιτάφιος περνά μπροστά τους, η επίσημη χειρονομία γίνεται μια από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές του εορτασμού της ημέρας στην Αθήνα.
Σύμφωνα με το επίσημο πρωτόκολλο, ο Εύζωνας αντιστρέφει το όπλο του, σταυρώνει τις παλάμες του πάνω από την κάννη και σκύβει το κεφάλι του σε μια επίσημη χειρονομία θλίψης και ευλάβειας για τον Χριστό. Για μια ενότητα που ορίζεται από αυστηρή τελετουργική πειθαρχία και πλήρη ακινησία, η χειρονομία φέρει ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος.
Η 150χρονη ιστορία των Ελλήνων Ευζώνων πίσω από το πρωτόκολλο της Αγίας Παρασκευής
Η Ελληνική Προεδρική Φρουρά ανιχνεύει την ιστορία της πάνω από 150 χρόνια στις 12 Δεκεμβρίου 1868, όταν με βασιλικό διάταγμα ιδρύθηκε η μονάδα στο σύγχρονο ελληνικό κράτος. Εκείνη την εποχή, οι αρχές το δημιούργησαν ως στρατιωτικό σχηματισμό μεγέθους τάγματος γνωστό ως Agema.
Από την αρχή, η μονάδα κατείχε το καθεστώς της ελίτ. Τα μέλη του κατετάγησαν έναν βαθμό πάνω από τις προηγούμενες θέσεις τους, πράγμα που σημαίνει ότι ένας απλός στρατιώτης που υπηρετούσε στο Agema κατείχε ιδιότητα ισοδύναμη με λοχία και όχι στρατιώτη. Σήμερα, η Φρουρά υπερηφανεύεται που στέκεται ως η τελευταία εναπομείνασα μονάδα Ευζώνων στην παράδοση του Ελληνικού Στρατού, συνδεδεμένη με τις ιστορικές ελίτ ελαφρού πεζικού και ορεινές δυνάμεις της χώρας.
Από τη βασιλική φρουρά μέχρι το προεδρικό σύμβολο
Καθώς το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας άλλαξε με τις δεκαετίες, η μονάδα άλλαξε και το όνομά της. Έγινε η Εταιρεία Βασιλικής Φρουράς το 1940, η Φρουρά της Τιμής του Άγνωστου Στρατιώτη το 1941, η Φρουρά της Σημαίας το 1942 και η Βασιλική Φρουρά το 1946.
Η βασική του αποστολή, ωστόσο, έχει παραμείνει ανέπαφη. Η μονάδα συνέχισε να φρουρεί το Παλάτι και τον Τάφο του Άγνωστου Στρατιώτη. Από το 1974, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, η μονάδα αναφέρεται ως Προεδρική Φρουρά και υπηρετεί αποκλειστικά εθιμοτυπικό ρόλο υπό την επίβλεψη της Προεδρίας του Στρατιωτικού Γραφείου της Δημοκρατίας.
Η Προεδρική Φρουρά κατέχει επίσης μια μοναδική διάκριση. Είναι η μόνη στρατιωτική μονάδα που εξουσιοδοτείται να υψώνει και να κατεβάζει την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη.
Πώς η Αγία Παρασκευή αποκαλύπτει τον συμβολικό ρόλο των Ελλήνων Ευζώνων
Πέρα από τον θεσμικό της ρόλο, η Φρουρά έχει γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της Αθήνας. Για τους επισκέπτες, οι Εύζωνες συγκαταλέγονται στα πιο πολυφωτογραφημένα αξιοθέατα της πόλης, ειδικά κατά την αλλαγή της φρουράς στον Τύμβο του Άγνωστου Στρατιώτη.
Οι κινήσεις τους ξεδιπλώνονται με αργό, ελεγχόμενο και έντονα στυλιζαρισμένο τρόπο. Ενώ βρίσκονται σε υπηρεσία, παραμένουν εντελώς ακίνητοι και αλλάζουν θέση κάθε δεκαπέντε λεπτά. Δύο μορφές της τελετής πραγματοποιούνται τακτικά.
Η Μικρή Αλλαγή γίνεται κάθε ώρα, ενώ η Μεγάλη Αλλαγή γίνεται κάθε Κυριακή στις 11 π.μ., όταν η πλήρης φρουρά, συνοδευόμενη από αξιωματικούς και στρατιωτική μπάντα, βαδίζει από τον Στρατώνα της Φρουράς στον Τάφο του Άγνωστου Στρατιώτη και επιστρέφει στο κέντρο της Αθήνας.
Η έννοια της στολής των Ελλήνων Ευζώνων
Η ιστορική στολή βρίσκεται στο επίκεντρο της ταυτότητας της Φρουράς και αντλεί από την παραδοσιακή ενδυμασία του κλέφτες κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Κάθε μέρος φέρει τον δικό του συμβολισμό. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό της στολής περιλαμβάνει τη Ζώνη, που υποδηλώνει τον «καλοζώνη» μαχητή (από τα ελληνικά eu: “καλά” και ζώνη»: “ζώνη†).
Ο φουστανέλα σκώτου (μια μορφή κιλτ), κατασκευασμένη από τριάντα μέτρα (περίπου 98 πόδια) λευκό ύφασμα, διαθέτει τετρακόσιες πιέτες που συμβολίζουν τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Το λευκό του χρώμα, όπως και αυτό της φανέλας, αντιπροσωπεύει την αγνότητα του αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία. Ο εταιρείαή γιλέκο, κατατάσσεται μεταξύ των πιο περίπλοκων στοιχείων της στολής και οι τεχνίτες την κεντούν στο χέρι με σχέδια πολιτιστικής και λαογραφικής σημασίας σε λευκή ή χρυσή κλωστή.
Το κόκκινο φαρίον (το καπέλο), που φέρει το εθνικό έμβλημα, συμβολίζει το αίμα που χύθηκε στους απελευθερωτικούς αγώνες, ενώ η μαύρη μεταξωτή φούντα του αντιπροσωπεύει δάκρυα και πένθος. Τα μπλε και λευκά μεταξωτά κρόσσια σε όλη τη στολή παραπέμπουν στα χρώματα της ελληνικής σημαίας.
Το εμβληματικό τσαρούχι των Ελλήνων Ευζώνων
Ανάμεσα στα πιο γνωστά στοιχεία της στολής είναι το τσαρούχιτο παραδοσιακό παπούτσι που φορούσαν οι Εύζωνες. Οι τεχνίτες φτιάχνουν κάθε ζευγάρι στο χέρι από σκληρό κόκκινο δέρμα, και το καθένα ζυγίζει περίπου τρία κιλά (περίπου 6,5 λίβρες) και περιλαμβάνει 120 καρφιά στη σόλα.
Σύμφωνα με την παράδοση, η μεγάλη μαύρη φούντα κάποτε έκρυβε μικρές λεπίδες που θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμες σε κλειστές μάχες. Σήμερα, το τσαρούχι παραμένει ένας από τους πιο ξεκάθαρους οπτικούς δεσμούς μεταξύ της σύγχρονης Προεδρικής Φρουράς και του στρατιωτικού παρελθόντος της Ελλάδας.
