Το αμυντικό σύμφωνο Ελλάδας-Γαλλίας έχει οριστεί για τη μεγάλη ανανέωση του 2026

Η γαλλική-ελληνική αμυντική συμφωνία που είχε αρχικά υπογραφεί το 2021 αναμένεται να ανανεωθεί κατά την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα στις 24-25 Απριλίου. Η επίσκεψη αναμένεται να συνοδεύεται από μεγάλη γαλλική αντιπροσωπεία, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Γαλλίας και ανώτερων πολιτικών προσωπικοτήτων.

Η ανανέωση της συμφωνίας αναμένεται να υπερβεί το πλαίσιο του 2021, αντανακλώντας μια διευρυμένη ατζέντα που διαμορφώθηκε από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις. Αυτές περιλαμβάνουν τη μετατόπιση της παγκόσμιας δυναμικής, όπως οι ανανεωμένες στρατηγικές προτεραιότητες των ΗΠΑ, οι συζητήσεις για την ευρωπαϊκή αυτάρκεια και η συνεχιζόμενη περιφερειακή αστάθεια που συνδέεται με συγκρούσεις όπως το Ιράν και το Στενό του Ορμούζ. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο Μακρόν σηματοδοτεί τόσο μια εμβάθυνση των διμερών σχέσεων όσο και μια ευρύτερη έμφαση στην ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία, ιδιαίτερα κατά μήκος των νοτιοανατολικών συνόρων της ΕΕ.

Η Στρατηγική Συμφωνία του 2021 και η Τουρκική Διάσταση

Η αμυντική συμφωνία του 2021 καθιέρωσε βαθιά θεσμικούς και επιχειρησιακούς δεσμούς μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Ο Μητσοτάκης τόνισε τότε ότι η σχέση εκτείνεται πέρα ​​από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, σηματοδοτώντας τα πρώτα βήματα προς την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Τότε ο Μακρόν τόνισε την ανάγκη η Ευρώπη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της στην ευρύτερη γειτονιά -συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Σαχέλ- ενώ ευθυγραμμίζει τη γεωπολιτική φιλοδοξία με την οικονομική ισχύ.

Αμυντικές Προμήθειες και Νομική Δομή της Συμφωνίας

Η συμφωνία του 2021 περιελάμβανε την απόκτηση 24 μαχητικών αεροσκαφών Rafale και 3+1 φρεγατών κλάσης Belharra για το Ελληνικό Ναυτικό. Προηγμένα συστήματα όπως οι φρεγάτες FDI Belharra, εξοπλισμένα με συστήματα ραντάρ SeaFire και δυνατότητες πυραύλων ASTER, ενισχύουν περαιτέρω την περιφερειακή αποτρεπτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τρεις φρεγάτες…Kimon, Εκπαίδευσηκαι ΝέαρχοςΑποτελούν τον πυρήνα αυτού του προγράμματος, με Kimon έχει ήδη παραδοθεί στην Ελλάδα, ενώ η δεύτερη φρεγάτα FDI, Νέαρχοςεισήλθε σε θαλάσσιες δοκιμές τον Φεβρουάριο του 2026.

Η συμφωνία περιελάμβανε επίσης μια ρήτρα αμοιβαίας άμυνας (άρθρο 2), η οποία, αν και συμβολικά σημαντική, παραμένει νομικά πιο περιορισμένη από το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Επιτρέπει τη βοήθεια σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, αλλά αφήνει περιθώρια για κοινή αξιολόγηση της φύσης της επιθετικότητας, που σημαίνει ότι δεν είναι εγγυημένη η αυτόματη στρατιωτική επέμβαση.

Είναι σημαντικό ότι η συμφωνία δεν αποτελεί συνθήκη με την αυστηρή νομική έννοια και επομένως δεν αποτελεί την υψηλότερη μορφή κρατικής δέσμευσης. Εξαιρεί επίσης ρητά εδαφικές διαφορές όπως οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ), οι οποίες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο δεν θεωρούνται κυρίαρχο έδαφος. Η Γαλλία διευκρίνισε ότι οι αμυντικές υποχρεώσεις ισχύουν μόνο για διεθνώς αναγνωρισμένο έδαφος σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.

A Region of Strategic Recalibration: Eastern Mediterranean at the Centre

Η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται ολοένα και περισσότερο το επίκεντρο του γεωπολιτικού μετασχηματισμού, που χαρακτηρίζεται από αλληλεπικαλυπτόμενες αλλαγές στην ασφάλεια, την ενέργεια και την περιφερειακή ευθυγράμμιση. Η επίσκεψη Μακρόν υπογραμμίζει αυτήν την ευρύτερη γεωπολιτική αναβαθμονόμηση στην περιοχή και αντανακλά μια ωριμασμένη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ Αθήνας και Παρισιού που εκτείνεται πέρα ​​από την παραδοσιακή αμυντική συνεργασία.

Η σχέση εξελίσσεται σε ένα πιο συστημικό πλαίσιο που περιλαμβάνει τη βιομηχανική συνεργασία, τη θαλάσσια έρευνα, την αποτροπή και την περιφερειακή συνδεσιμότητα. Αντικατοπτρίζει όχι μόνο τη σύγκλιση στον τομέα της ασφάλειας αλλά και μια ευρύτερη ευθυγράμμιση των στρατηγικών προοπτικών σε μια περιοχή που διαμορφώνεται από ανταγωνιστικά συμφέροντα και επίμονη αστάθεια.

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν, ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναχωρούν μετά από κοινή συνέντευξη Τύπου στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Πάφου, την ημέρα της επίσκεψης Μακρόν για να δείξουν την αλληλεγγύη της Γαλλίας μετά τις πρόσφατες επιθέσεις με drone εν μέσω της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, και με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. REUTERS/Γκονζάλο Φουέντες/Πισίνα

Αυτή η δυναμική φάνηκε περαιτέρω κατά την κοινή επίσκεψη στην Κύπρο από τον Εμμανουήλ Μακρόν, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, μαζί με τον Κύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, εν μέσω αυξημένων εντάσεων που συνδέονται με τη σύγκρουση στο Ιράν. Οι ηγέτες επιβεβαίωσαν τη συνεργασία και τον συντονισμό τους, τονίζοντας την πολιτική σημασία αυτής της αναδυόμενης τριμερούς ευθυγράμμισης και τη δεδηλωμένη αλληλεγγύη της Γαλλίας προς την Ελλάδα και την Κύπρο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκική Διάσταση

Η υποστήριξη της Γαλλίας προς την Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα εμφανής κατά τη διάρκεια των εντάσεων της Ελλάδας-Τουρκίας το καλοκαίρι του 2020. Διαφωνίες προέκυψαν σχετικά με τις μεταναστευτικές πιέσεις στα ελληνικά-τουρκικά σύνορα και την ανάπτυξη του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Oruc Reisσυνοδευόμενα από πολεμικά πλοία που είχαν ως στόχο τη διεξαγωγή εξερεύνησης σε περιοχές που διεκδικεί η Ελλάδα ως μέρος της υφαλοκρηπίδας της. Η Γαλλία εξέφρασε ρητή πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη στην Ελλάδα και την Κύπρο. Ως απάντηση στην κλιμάκωση της έντασης, η Γαλλία αύξησε τη στρατιωτική της παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο τον Αύγουστο του 2020, αναπτύσσοντας τη φρεγάτα Λα Φαγιέτ και το αμφίβιο ελικοπτεροφόρο Diksmuide σε κοντινά ύδατα, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που επικαλύπτονται με τουρκική ναυτική δραστηριότητα.

Το τουρκικό σεισμικό ερευνητικό σκάφος Oruc Reis συνοδεύεται από πλοία του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού καθώς αποπλέει στη Μεσόγειο Θάλασσα, ανοιχτά της Αττάλειας, Τουρκία, 10 Αυγούστου 2020. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 10 Αυγούστου 2020. Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας/Φυλλάδιο μέσω του REUTERS ATTENTION EDITORS PREMIUM THIS. ΟΧΙ ΜΕΤΑΠΩΛΗΣΕΙΣ ΟΧΙ ΑΡΧΕΙΟ.

Την ίδια περίοδο, Γάλλοι αξιωματούχοι εξέφρασαν επίσης σαφή αποδοκιμασία για τη θαλάσσια συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη. Η Γαλλία ενίσχυσε περαιτέρω την περιφερειακή της στάση μέσω της συμμετοχής σε μεγάλες ασκήσεις όπως ο Μέγας Αλέξανδρος 2020, ενώ επεκτείνει το επιχειρησιακό της αποτύπωμα στη Μεσόγειο. Αυτό περιελάμβανε την εκπαίδευση και την ανάπτυξη του αεροσκάφους Σαρλ ντε Γκωλ.

Ωστόσο, η Γαλλία συνέχισε να επιδιώκει και να διατηρεί διπλωματική και οικονομική δέσμευση με την Τουρκία, όπως φαίνεται από μια παράλληλη επίσκεψη κατά την περίοδο της υπογραφής της ελληνικής-γαλλικής αμυντικής συμφωνίας.

Η Γαλλία βλέπει την Ελλάδα ως έναν κρίσιμο περιφερειακό παράγοντα

Η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, που βρίσκεται μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, την τοποθετεί στο επίκεντρο πολλαπλών διασταυρούμενων περιφερειακών δυναμικών. Λειτουργώντας ως γέφυρα στο Αιγαίο και την ευρύτερη Μεσόγειο, η Ελλάδα τοποθετείται ολοένα και περισσότερο ως γέφυρα μεταξύ ενεργειακών διαδρομών, πλαισίων ασφαλείας και περιφερειακών αγορών.

Οι πρόσφατες εξελίξεις ενίσχυσαν αυτόν τον ρόλο, συμπεριλαμβανομένης της προόδου στην ψηφιοποίηση, την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου, την υπεράκτια εξερεύνηση υδρογονανθράκων και άλλα έργα όπως το Great Sea Interconnector μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Μαζί, αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύουν το συγκριτικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας και ενισχύουν τον ρόλο της ως βασικός παράγοντας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ως αναδυόμενη ενεργειακή πύλη για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η Ελλάδα συνδέει τις ροές LNG προς τα Δυτικά Βαλκάνια, ενισχύοντας την ενεργειακή της υποδομή και τοποθετώντας τον εαυτό της ως σταθεροποιητικό κόμβο στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης μετά την κρίση. Αυτό ενισχύθηκε κατά την πρώτη ημέρα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών 2026, όπου ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παρουσίασε τη Διακήρυξη των Δελφών για τα Δυτικά Βαλκάνια, ένα ανανεωμένο πλαίσιο για την περιφερειακή ολοκλήρωση και τη διεύρυνση της ΕΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η γαλλική στρατηγική και βιομηχανική δέσμευση ευθυγραμμίζεται με τη φιλοδοξία της Ελλάδας να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος. Το ευρύτερο όραμα της Γαλλίας για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία τοποθετεί την ενεργειακή ασφάλεια στο σημείο τομής της άμυνας, της βιομηχανικής πολιτικής και της κρατικής ανθεκτικότητας.

Πρώτη Ημέρα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών (ΓΙΒΠΠΗΣ ΠΒΠΒΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)

Συμφωνία Στρατιωτικής Συνεργασίας από το 2021

Η αμυντική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας έχει επεκταθεί σημαντικά μέσω συνεχών κοινών ασκήσεων και επιχειρησιακής ολοκλήρωσης από το 2021.

Η επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα έχει ενισχυθεί μέσω του συντονισμού σχεδιασμού, της υλικοτεχνικής υποστήριξης και των συνδυασμένων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Ασκήσεις όπως το «ARGO-25», που διεξήχθησαν στον Βόλο, περιελάμβαναν επιχειρήσεις προσγείωσης, συνεργασία ειδικών δυνάμεων και ασκήσεις αεράμυνας, και το «Orion 2026» είδε τις ελληνικές τεθωρακισμένες μονάδες να αναπτύσσουν πάνω από 2.000 χιλιόμετρα στη Γαλλία σε μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές τεθωρακισμένες δυνάμεις.

Η συνεργασία της Πολεμικής Αεροπορίας έχει επίσης ενταθεί. Στο πλαίσιο της άσκησης ARGO-25, τον Ιούλιο του 2025, μια κοινή εκπαιδευτική δραστηριότητα νότια της Κρήτης περιελάμβανε ένα γαλλικό αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού A330 MRTT, συνοδευόμενο από δύο μαχητικά αεροσκάφη Rafale, το οποίο διεξήγαγε διαδικασίες εναέριου ανεφοδιασμού και συνοδεία σε συντονισμό με ένα ζεύγος αεροσκαφών HAF Rafale32 από το Squaron.

Στα τέλη του 2024, ο Έλληνας υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας και ο τότε Υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας (σημερινός πρωθυπουργός) Sébastien Lecornu συμφώνησαν επίσης για την αγορά 16 πυραύλων Exocet, ενώ η συνεργασία στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας επεκτάθηκε, όπως σηματοδοτήθηκε από μια ανακοίνωση του ελληνικού-γαλλικού συμποσίου το 2024.

Ο Δένδιας έχει επανειλημμένα τονίσει την εμπιστοσύνη στη Γαλλία ως βασικό εταίρο ασφαλείας. «Η Ελλάδα είναι πάντα βέβαιη ότι η Γαλλία θα λαμβάνει υπόψη της στις αποφάσεις της την ασφάλεια της Ελλάδας και την ανάγκη να διατηρήσει η χώρα μας ένα συγκριτικό τεχνολογικό πλεονέκτημα αποτροπής έναντι των δυνάμεων του ρεβιζιονισμού».

Η πυρηνική διάσταση και το αναδυόμενο στρατηγικό βάθος

Τον Μάρτιο του 2026, ο Πρόεδρος Μακρόν ανακοίνωσε επέκταση της στάσης πυρηνικής αποτροπής της Γαλλίας, με σημαντική αύξηση του αποθέματος πυρηνικών κεφαλών της Γαλλίας και την εισαγωγή ενός δόγματος «προς αποτροπής» με στόχο τον στενότερο συντονισμό με επιλεγμένους ευρωπαίους εταίρους.

Η Ελλάδα φέρεται να συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που εξετάζονται σε αυτό το διευρυμένο πυρηνικό πλαίσιο, αν και η συμφωνία παραμένει πολιτικά και επιχειρησιακά απροσδιόριστη. Εάν αναπτυχθεί περαιτέρω, θα μπορούσε να τοποθετήσει την Αθήνα ως βασικό στρατηγικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής αποτροπής.

Οι αναφορές υποδηλώνουν επίσης ότι η συνεργασία για τα υποβρύχια μπορεί να είναι μέρος των συνεχιζόμενων συνομιλιών, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής απόκτησης υποβρυχίων κατηγορίας Scorpene, εμβαθύνοντας περαιτέρω την αμυντική-βιομηχανική ευθυγράμμιση μεταξύ των δύο χωρών.