Στις 24-25 Απριλίου 2026, υπογράφηκαν στην Αθήνα σειρά διμερών συμφωνιών μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιβεβαίωσαν και διεύρυναν την κοινή βούληση των δύο χωρών για αμοιβαία υποστήριξη. Ο â€œΕλλάδα-Γαλλία-Συμμαχία 2.0†είναι πλέον γεγονός.
Αναλυτικά οι συμφωνίες που υπογράφηκαν:
- Ενισχυμένη Ολοκληρωμένη Στρατηγική Συνεργασία
- Συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Γαλλικής Δημοκρατίας για την ανανέωση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας.
- Οδικός χάρτης για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υπουργείου Ευρώπης και Εξωτερικών της Γαλλικής Δημοκρατίας.
- Κοινή Δήλωση Πρόθεσης του Υπουργείου Παιδείας της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υπουργείου Παιδείας της Γαλλικής Δημοκρατίας για περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας σε θέματα επαγγελματικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και δια βίου μάθησης.
- Σχέδιο Δράσης για την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της Ανώτατης Εκπαίδευσης και της επιστημονικής έρευνας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Γαλλικής Δημοκρατίας 2026-2030.
- Κοινή Δήλωση Πρόθεσης για τη δημιουργία συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας μεταξύ του Υπουργείου Ανάπτυξης της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Υπουργείου Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας, Ενέργειας και Ψηφιακής Κυριαρχίας της Γαλλικής Δημοκρατίας.
- Συμφωνία για την Ίδρυση Διακυβερνητικού Οργανισμού Ανάπτυξης και Εκμετάλλευσης Ψηφιακών Συστημάτων Ωκεανών και Υπηρεσιών Πληροφορικής.
- Δήλωση Πρόθεσης για Συνεργασία στην Αμυντική Έρευνα και Ανάπτυξη και Καινοτομία Αμυντικών και Στρατιωτικών Τεχνολογιών και Συστημάτων.
- Συμφωνία Πλαίσιο για τη Διαρκή Υποστήριξη Πυραύλων MICA IR/RF και 1η Εκτελεστική Συμφωνία του 2026 μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας και της εταιρείας MBDA France.
Αρχικά, είναι απαραίτητο να επισημανθεί η εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Η υπογραφή των εννέα συμφωνιών έγινε εν μέσω παγκοσμίου ιστορικού πολέμου και διεθνών αναταραχών. Η συνάντηση Μητσοτάκη-Μακρόν εντάσσεται στη μακρά λίστα των αγαπημένων ελληνογαλλικών συνεργασιών, αλλά προχωρά ένα βήμα παραπέρα. Δείχνει τον δρόμο για την ουσιαστική ενεργοποίηση της κοινής πολιτικής άμυνας και ασφάλειας που πρέπει να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν θέλουν να είναι σημαντικός παράγοντας και όχι παρατηρητής των διεθνών εξελίξεων και ουραίος άνεμος του ακραίου διεθνούς ανταγωνισμού.
Το τελευταίο αμερικανικό «καμπάνα» σχετικά με την ανάγκη αύξησης των δαπανών για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, ανεξάρτητα από το ΝΑΤΟ, φαίνεται ότι έχει αρχίσει να βρίσκει δεκτικά αυτιά. Φυσικά, η Ελλάδα και η Γαλλία είναι δύο χώρες που παραδοσιακά επενδύουν στην άμυνά τους για διαφορετικούς λόγους η καθεμία, σε αντίθεση με άλλες χώρες που μέχρι πρόσφατα βασίζονταν σε ελάχιστες αμυντικές δαπάνες λόγω της υψηλής υπερατλαντικής προστασίας. Με δεδομένο το οριστικό τέλος της εποχής της «απροσεξίας», η ανανέωση της ελληνογαλλικής συμμαχίας μπορεί να βρει άλλους μιμητές στην Ευρώπη, ενώ η Ρωσία, η Κίνα και η αιώνια «εσκεμμένα ουδέτερη» Τουρκία παίζουν τα δικά τους γεωπολιτικά παιχνίδια ενάντια στα πραγματικά ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Ως εκ τούτου, στο επίκεντρο της Ενισχυμένης Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης Ελλάδας-Γαλλίας βρίσκεται η ανανέωση της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο κρατών. Κρίσιμο σημείο αυτού είναι η πρόβλεψη για σιωπηρή ανανέωσή του μετά την πενταετία, ώστε να μην απαιτείται εκ νέου υπογραφή, εκτός βέβαια εάν ένα από τα δύο μέρη αποσυρθεί και καταγγείλει τη συμφωνία. Είναι προφανές ότι αυτή η διευθέτηση δημιουργεί έναν χρονικό ορίζοντα που ξεπερνά τα στενά όρια των εκλογικών κύκλων στις δύο χώρες, δεσμεύοντας πολιτικά και στρατηγικά τις αντίστοιχες πολιτικές ηγεσίες τους σε στενή συνεργασία και αμοιβαία αμυντική υποστήριξη, εάν απαιτείται. Έτσι, επιβεβαιώνεται η διαχρονική φιλία και συνεργασία Αθήνας και Παρισιού, προϊόν των ιστορικών πολιτισμικών δεσμών Ελλήνων και Γαλλικών λαών, που βασίζονται στις κοινές αξίες «Δημοκρατία, Ελευθερία, Κράτος Δικαίου και προστασία της ενιαίας ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς».
Στο πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι η ανωτέρω αμυντική συμφωνία αποτελεί απτό παράδειγμα εφαρμογής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προβλέπει ότι: “Εάν ένα κράτος μέλος πέσει θύμα ένοπλης επίθεσης στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη του παρέχουν βοήθεια και βοήθεια με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει την ειδική φύση της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών.».
Αυτό το άρθρο αποτελεί μια πολύ σημαντική προστασία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από απειλές τρίτων και τα ενισχύει ακόμη περισσότερο από το άρθρο 5 της Συνθήκης ΝΑΤΟ, που είναι μια ρήτρα συλλογικής άμυνας που ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και υποχρεώνει τα μέλη να παρέχουν βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ένοπλης δύναμης, για την αποκατάσταση της ασφάλειας. Ωστόσο, αυτή η ρήτρα δεν συνεπάγεται απαραιτήτως αυτόματη κήρυξη πολέμου από όλα τα μέλη, αλλά συντονισμένη απάντηση που κάθε κράτος κρίνει κατάλληλη και η οποία μπορεί να είναι είτε στρατιωτική είτε διπλωματική. Μέχρι σήμερα, αυτό το άρθρο έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, μετά την επίθεση της Αλ Κάιντα στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη στις 11 Σεπτεμβρίου 2001.
Αντίθετα, το άρθρο 42.7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση είχε σχεδόν ξεχαστεί μέχρι σήμερα. Τα αντικρουόμενα συμφέροντα πολλών ευρωπαϊκών κρατών, η απουσία πολέμου σε ευρωπαϊκό έδαφος μέχρι τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 (σ.σ. συνέχεια της ρωσικής επίθεσης του 2014 στην Κριμαία) και η «ομπρέλα ασφαλείας» του ΝΑΤΟ είχαν θέσει εκτός ημερήσιας διάταξης οποιαδήποτε συζήτηση για κοινή άμυνα και εξοπλισμούς. Ωστόσο, οι πρόσφατες αεροπορικές επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης «ΕΙΡΗΝΗ», «ΑΣΠΙΔΕΣ», «ΑΓΕΝΟΡ», «ΑΤΑΛΑΝΤΑ», με αποκορύφωμα την ελληνική και ευρωπαϊκή (γαλλική) αρμάδα στην Κύπρο μετά τις πρόσφατες επιθέσεις της Χεζμπολάχ στο Ακρωτήρι, μαρτυρούν την αλήθεια: Η Ευρώπη χρειάζεται κοινή άμυνα χθες!
Στο σημείο αυτό, μπορεί κανείς να υπενθυμίσει την εξίσου σημαντική διάταξη των άρθρων 42.6 και 46.1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) σχετικά με Μόνιμη δομημένη συνεργασία (PESCO) στον τομέα της άμυνας, στον οποίο αναφέρθηκα εν συντομία σε ένα από τα τελευταία άρθρα μου στην ελληνική ηλεκτρονική εφημερίδα Hellas Journal (10/04/2026). Σύμφωνα με αυτούς, εάν κάποια κράτη μέλη το επιθυμούν, μπορούν να προχωρήσουν σε στρατιωτική και εξοπλιστική συνεργασία, χωρίς να είναι υποχρεωτική η συμμετοχή όλων των υπόλοιπων κρατών μελών της Ένωσης.
Ξεχωρίζει και η πρόβλεψη για ανταλλαγή τεχνογνωσίας στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας. Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο η γαλλική αεροναυτική τεχνολογία αιχμής μπορεί να βρει ένα άμεσο αντίστοιχο στην ελληνική -ήδη δοκιμασμένη στην Ερυθρά Θάλασσα- αποτελεσματικότητα των πρωτοποριακών συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου anti-drone.
Ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι η αναφορά στη βιομηχανική κυριαρχία της ΕΕ, προωθώντας την αρχή της ευρωπαϊκής προτίμησης σε όλα τα σχετικά μελλοντικά ευρωπαϊκά μέσα και ειδικότερα στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-20234. Το προηγούμενο έθεσε ορισμένες σημαντικές διατάξεις ενόψει του προγράμματος ReArm Europe Plan/Readiness 2030.
Εξάλλου, οι ελληνογαλλικές συμφωνίες για την οικονομία, την ενέργεια, την τεχνητή νοημοσύνη, τον πολιτισμό και την προστασία των νέων από τον εθισμό στα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν λογική συνέπεια της μακροχρόνιας φιλίας και συνεργασίας των δύο χωρών σε πολλούς τομείς.
Εν κατακλείδι, πολιτικά μιλώντας, η εσωτερική πολιτική κατάσταση και στις δύο χώρες δεν περνά απαρατήρητη.
Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Μακρόν διανύει τους τελευταίους μήνες της δεύτερης και τελευταίας θητείας του. Το γεγονός της μακροπρόθεσμης προνοητικότητας που περιλαμβάνεται στη συνθήκη που υπέγραψε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη υπογραμμίζει την πρόθεσή του να αφήσει μια κληρονομιά με διπλή όψη.
Αφενός, σκοπός είναι να προβάλει το σταθερό, γεωστρατηγικό και οικονομικό αποτύπωμα της χώρας του στην Ευρώπη απέναντι σε έναν εξίσου σταθερό και μακροχρόνιο φίλο και εταίρο όπως η Ελλάδα.
Από την άλλη πλευρά, η συμφωνία του Μακρόν στοχεύει να χρησιμεύσει ως ορόσημο για τους μελλοντικούς ευρωπαίους ηγέτες. Επιπλέον, δεν πρέπει να λησμονείται ότι ο Μακρόν, ανεξάρτητα από τα εσωτερικά πολιτικά προβλήματα που αντιμετώπισε στη χώρα του, ήταν πάντα κλασικός ευρωπαϊστής και φίλος της Ελλάδας. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια δεν δίστασε ποτέ να μιλήσει δυνατά για τα σοβαρά ευρωπαϊκά προβλήματα και την ανάγκη για ενιαίες απαντήσεις, ενώ άλλες ισχυρές χώρες, όπως η Γερμανία, έβλεπαν τα πράγματα στενά, ενώ έθεσαν τα θεμέλια για την ανατρεπτική ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.
Στην Ελλάδα, η χώρα οδεύει προς εκλογές με ορίζοντα αρκετά θολό λόγω του δύσκολου διεθνούς περιβάλλοντος, αλλά και αρκετά αβέβαιο ως προς τις εσωτερικές πολιτικές συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε την πρωτοβουλία, επιδιώκοντας να δει τη «μεγάλη εικόνα» της περιοχής και της γεωγραφίας: Η Ελλάδα δεν έχει απεριόριστες επιλογές στη δύσκολη περιοχή στην οποία βρίσκεται. Λίγοι από τους συνεργάτες της μπορούν να γίνουν σύμμαχοι σε κρίσιμες συνθήκες και ακόμη λιγότεροι μπορούν να θεωρηθούν αληθινοί φίλοι σε δύσκολες στιγμές. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Γαλλία είναι τρεις χώρες που πληρούν και τα τρία αυτά χαρακτηριστικά.
Τέλος, παρά τις εύλογες εσωτερικές διαφωνίες και διαφωνίες, καλό είναι όλα τα παραπάνω να γίνονται κατανοητά από όσο το δυνατόν περισσότερους Έλληνες, ανεξαρτήτως πρωθυπουργού ή κυβέρνησης και κυρίως ανεξάρτητα από την εσωτερική μικροπολιτική κατάσταση.
Είναι προϋπόθεση εθνικής επιβίωσης και συλλογικής ευημερίας.
Ο Γιώργος Θεοδωρίδης γεννήθηκε και κατοικεί στην Αθήνα. Είναι πολιτικός αναλυτής και αρθρογράφος. Σπούδασε Δημόσια Διοίκηση στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Διοίκηση Εθνικής και ΕΕ από το ίδιο πανεπιστήμιο. Από το 2017 ασχολείται με το blogging στη Huffington Post Greece, ρίχνοντας φως σε Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Υποθέσεις. Κομμάτια της δουλειάς του έχουν επίσης δημοσιευτεί στην Hellas Journal, μια ψηφιακή εφημερίδα της ελληνικής και κυπριακής διασποράς με έδρα τις ΗΠΑ.
