Ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης (αριστερά) και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης (δεξιά) επισκέπτονται τη φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού Kimon, μετά την αποστολή της στην Κύπρο στο πλαίσιο της αμυντικής βοήθειας που παρέχει η Ελλάδα, τη Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026. [Katia Christodoulou/AMNA-MPA, CNA]
Η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν επιστήσει εκ νέου την προσοχή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας του μπλοκ, καθώς οι πρόσφατες στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις αναβιώνουν τη συζήτηση για τις προτεραιότητες συλλογικής άμυνας, δήλωσαν αξιωματούχοι.
Η ορατότητα που απέκτησε η Ελλάδα τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, μετά από αυτό που αξιωματούχοι περιέγραψαν ως γρήγορες απαντήσεις στην αποστολή πλοίων και μαχητικών αεροσκαφών για υποστήριξη της Κύπρου και της συμμάχου του ΝΑΤΟ, Βουλγαρίας, συνέβαλε στη συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνοχής στην ασφάλεια και την άμυνα.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε τα ξημερώματα της Παρασκευής σε αυτό που περιέγραψε ως μια σε μεγάλο βαθμό δημόσια, και όχι ουσιαστική, συζήτηση εντός της ΕΕ για το εάν θα ενισχυθεί περαιτέρω το Άρθρο 42, παράγραφος 7, της Ευρωπαϊκής Συνθήκης, η ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας του μπλοκ.
Τόνισε ότι, με επικεφαλής την Ελλάδα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινήθηκαν για να προσφέρουν στήριξη στην Κύπρο, επικαλούμενος τις δηλώσεις του Κύπριου Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη ότι η απάντηση ισοδυναμεί με «de facto, αν όχι de jure» ενεργοποίηση της ρήτρας.
Στην πράξη, ωστόσο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το ΝΑΤΟ παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της αρχιτεκτονικής ασφάλειας της ηπείρου.
Δεδομένου ότι η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, η Λευκωσία επιδίωξε ισχυρότερη δέσμευση της ΕΕ, μια θέση που υποστήριξε η Αθήνα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Ωστόσο, για πολλά κράτη μέλη, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζεται κυρίως μέσω των οικονομικών συνεπειών του και, μεσοπρόθεσμα, ως δυνητικός μοχλός της τρομοκρατίας, που περιορίζει τη δυναμική πίσω από τη βαθύτερη αμυντική ολοκλήρωση.
Ξεχωριστά, η Κύπρος αντιμετωπίζει βουλευτικές εκλογές τον Μάιο, με τα αντισυστημικά κόμματα να κάνουν ισχυρές δημοσκοπήσεις, τροφοδοτώντας τη συζήτηση για ζητήματα όπως το καθεστώς των βρετανικών βάσεων στο νησί.
Ο Χριστοδουλίδης είπε ότι είχε μια προκαταρκτική συζήτηση με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ για το θέμα.
Την ίδια στιγμή, Έλληνες αξιωματούχοι αξιολογούν τα επιχειρησιακά δεδομένα μετά την πρώτη πολεμική χρήση συστημάτων Patriot που αναπτύχθηκαν στη Σαουδική Αραβία, όπου οι αναχαιτίσεις βαλλιστικών πυραύλων στην Ερυθρά Θάλασσα υπογράμμισαν τον αμυντικό τους ρόλο.
Μητσοτάκης είπε ότι οι αναχαιτίσεις ήταν «αυστηρά αμυντικές ενέργειες» στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία, την οποία χαρακτήρισε στρατηγικό εταίρο και τις χαρακτήρισε ως απάντηση στις συνεχιζόμενες τουρκικές αξιώσεις περί στρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.
Αξιωματούχοι είπαν ότι αυτές οι εξελίξεις ενισχύουν συλλογικά το προφίλ της Ελλάδας ως συνεισφέροντος στην περιφερειακή σταθερότητα και την προστασία των διεθνών οδών μεταφοράς ενέργειας εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
