Ο Abbas Khider κατάγεται από το Ιράκ – και στο νέο του μυθιστόρημα μιλά για την εποχή που η χώρα καταγωγής του βρισκόταν υπό την κυριαρχία των ισλαμιστών. Πώς διατηρεί κανείς την αξιοπρέπεια και την περηφάνια του σε τέτοιες καταστάσεις.
Όποιος ζει ανάμεσα στους Μουτζαχεντίν και δεν είχε ποτέ ξεσπάσει είναι ραγισμένος μέσα του.» Ο Νόα, ο 14χρονος πρωταγωνιστής του νέου μυθιστορήματος του Abbas Khider «Το τελευταίο καλοκαίρι των περιστεριών», ευτυχώς μπορεί να αποφύγει και τα δύο. Αυτό το οφείλει στην οικογένειά του, κυρίως στον θείο του Αλί, ο οποίος λέει επανειλημμένα τέτοιες προτάσεις στο καταφύγιο του σπιτιού του – λεκτικά φυλαχτά, θα λέγαμε, που είναι εξαιρετικά κατάλληλα για καθημερινή χρήση.
Αυτά ήταν τα χρόνια που το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) κυριάρχησε στο κατεστραμμένο από τον εμφύλιο πόλεμο Ιράκ και επέβαλε τους άκαμπτους κανόνες του «χαλιφάτου» του με ασύλληπτη σκληρότητα και μόνιμη πλύση εγκεφάλου. Ο Abbas Khider, γεννημένος στη Βαγδάτη το 1973, ζούσε στη Γερμανία για μεγάλο χρονικό διάστημα εκείνη την περίοδο. Ο πρώην πρόσφυγας είχε γίνει πλέον ένας παραγωγικός και βραβευμένος συγγραφέας που γράφει σε μια εκπληκτικά αισθησιακή και ακριβή γερμανική γλώσσα και του οποίου τα μυθιστορήματα περιστρέφονται γύρω από την καταστολή και τη φυγή – και την αντίσταση των ατόμων.
Μόλις ρίχτηκε στη φυλακή και βασανίστηκε ως 19χρονος υπό τη δικτατορία του Σαντάμ Χουσεΐν, ο Abbas Khider πέτυχε να κάνει τις υπαρξιακές εμπειρίες του να είσαι στο έλεος της λογοτεχνίας καθολικές με τρόπο που δεν χάνεται ποτέ στην αφηρημένη ή έστω πραγματεία. Έτσι και αυτή τη φορά, από την πρώτη γραμμή της ιστορίας, ακολουθείτε τον Νώε καθώς παρακολουθεί το αισθητικά μαγευτικό πέταγμα των αγαπημένων του περιστεριών από τη στέγη του σπιτιού των γονιών του, που σε αντίθεση με τους ανθρώπους που κακοποιούνται από το «χαλιφάτο», μπορούν να κινούνται ελεύθερα, τουλάχιστον προς το παρόν.
Ο Pigeons είχε ήδη παίξει αυτόν τον ρόλο στο ντεμπούτο του μυθιστόρημα “The President’s Orange” το 2010, και αν θέλετε, θα μπορούσατε να επεκτείνετε ακόμη περισσότερο τη γραμμή της λογοτεχνικής ελευθερίας: μέχρι το μυθιστόρημα του Eli Amir “The Pigeon Breeder of Bagdad”, στο οποίο ο γνωστός Ισραηλινός συγγραφέας θυμάται τα παιδικά του χρόνια στο Ιράκ και τις κόγχες στον μεσαίο κίνδυνο.
Κάτω από τη μαύρη σημαία του «Χαλιφάτου».
Οι δρόμοι και οι δημόσιες πλατείες της πόλης, η οποία παραμένει ανώνυμη υπό τον Abbas Khider, έχουν καταληφθεί εδώ και καιρό από το IS. Η μαύρη σημαία του «χαλιφάτου» κυματίζει, όλα τα ίντερνετ καφέ είναι κλειστά, οι γυναίκες δεν επιτρέπεται πλέον να εργάζονται και επιτρέπεται να βγαίνουν από το σπίτι μόνο για ψώνια – καλυμμένες και πάντα με τη συνοδεία ανδρών συγγενών. Ο σύζυγος της εγκύου αδερφής του Νώε είναι στη φυλακή, ο πατέρας έπρεπε να κλείσει το καφενείο του και η μητέρα προσπαθεί όσο καλύτερα μπορεί να οργανώσει την καθημερινότητα.
Τι σημαίνει όμως καθημερινότητα σε μια πόλη στην οποία γίνονται ξανά και ξανά δημόσιες εκτελέσεις και λιθοβολισμοί, στην οποία συμμετέχουν και δήθεν «απλοί, κανονικοί άνθρωποι»; Και πάλι, ο Abbas Khider χρειάζεται μόνο μερικές, συνοπτικές προτάσεις για να κάνει αμέσως ορατή μια ατμόσφαιρα, έναν ψυχολογικό αστερισμό – χωρίς καμία επική ή μεταφορική βαριά αποσκευή.
Χάρη στο κοπάδι περιστεριών, πουλιών δόλωμα και ζευγάρια που φλερτάρουν, ο Νόα βρίσκει την προσωρινή σταθερότητα που δεν μπορεί πλέον να του δώσει ο κύκλος των φίλων του – δύο από τους καλύτερους φίλους του βρίσκονται εδώ και καιρό στα «στρατόπεδα διακοπών» του ΙΚ για να εκπαιδευτούν ως μαχητές. Αλλά μερικές φορές ο καπνός ανεβαίνει από το δρόμο μέχρι τους περιστεριώνες – όταν, με τις οδηγίες των κυβερνώντων, πρέπει να παραδοθούν και να καούν κινητά τηλέφωνα, DVD, τσιγάρα και διαφημιστικά φυλλάδια με ακάλυπτες γυναίκες.
Στο τέλος, η ετυμηγορία χτυπά ακόμη και τα επιβατηγά περιστέρια. Όταν επιτέλους τους επιτρέπεται να πάνε ξανά στους ουρανούς μετά την εκδίωξη του ΙΚ, ο Νόα, που έχει πλέον μεγαλώσει, κοιτάζει τη θάλασσα των ερειπίων της πόλης. Δεν θα χρειαζόταν και πολύ για να σπάσει. Τι ιστορία, τι μυθιστόρημα.
Abbas Khider: Το τελευταίο καλοκαίρι των περιστεριών. Hanser, 215 σελ., 24 ευρώ
