Έχω περάσει μερικές έντονες μέρες κυνηγώντας έναν παλιό Ναζί. Σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα νέας-νέας δημοσιογραφίας, ζήτησα τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά πρέπει να πω ότι τα πράγματα δεν πήγαν όπως τα είχα σχεδιάσει: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πραγματικά να ταράξει τα πράγματα. Όλα προέκυψαν από το διάβασμα Εκδίκηση της Οδησσούτο μεταθανάτιο σίκουελ του διάσημου μυθιστορήματος του Φρέντερικ Φόρσαιθ, καθώς και από την κατάρρευση μιας παλιάς ταινίας του 2001 στο Netflix, στην οποία ένας μάλλον αδέξιος τύπος επανεφευρίσκει τον εαυτό του ως δημοσιογράφο.
Η ταινία είναι Τα Νέα της Ναυτιλίαςβασισμένο στο όμορφο ομότιτλο μυθιστόρημα της Annie Proulx του 1993, το οποίο έχει γραμμές που σε κάνουν να σκέφτεσαι για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως «μια από τις τραγωδίες της πραγματικής ζωής είναι ότι δεν υπάρχει μουσική υπόκρουση», «ο ουρανός ένα δίχτυ, το πλέγμα του βουλωμένο με λαμπερά αστέρια»,» τα νυχοφαγικά, οξυμένα, αλκοολικά καθάρματα που ήξεραν πραγματικά να γράφουν;
Στην ταινία, ο ντροπαλός και καταπιεσμένος Quoyle (που υποδύεται ο Kevin Spacey) καταλήγει στο Killick-Claw, ένα μικρό ψαροχώρι στη Newfoundland, το πατρογονικό σπίτι της οικογένειάς του, και πιάνει δουλειά σε μια τοπική εφημερίδα. The Gammy Birdόπου προσλήφθηκε ως συγγραφέας παρά τη μοναδική του εμπειρία ως μελάνης σε μια καθημερινή εφημερίδα της Νέας Υόρκης. Ένας έμπειρος βετεράνος δημοσιογράφος, ο Billy Pretty (Gordon Pinsent), του δίνει ανεκτίμητες επαγγελματικές συμβουλές για να προχωρήσει. «Πρέπει να βρεις το κέντρο της ιστορίας σου, την καρδιά της που χτυπά», του λέει. Τον συμβουλεύει να ξεκινήσει φτιάχνοντας μερικούς τίτλους, «σύντομες, εντυπωσιακές και δραματικές». Και τον προσκαλεί να κοιτάξει τον ορίζοντα και να πει αυτό που βλέπει. «Είναι ο ορίζοντας γεμάτος μαύρα σύννεφα;» προτείνει ο Quoyle. «Μια επικείμενη καταιγίδα απειλεί την πόλη», διορθώνει ο Pretty. «Αλλά», ρωτά ο Quoyle, «τι γίνεται αν δεν έρθει καταιγίδα;» «Πόλη ασφαλής από μια θανατηφόρα καταιγίδα».
Ο άνθρωπός μας μαθαίνει γρήγορα και θριαμβεύει με μια ιστορία για το πρώην γιοτ του Χίτλερ, το οποίο απέκτησε χρόνια μετά τον πόλεμο, υποτίθεται ότι κατέληξε μια μέρα στο τοπικό λιμάνι. Η επιτυχία της ιστορίας δίνει στον Quoyle το προνόμιο να έχει τη δική του στήλη για τα πλοία, «The Shipping News», ένα θέμα για το οποίο στην πραγματικότητα δεν ξέρει τίποτα, αφού φοβάται ακόμη και τη θάλασσα: μια υπέροχη μεταφορά για το πόσο μακριά μπορείς να φτάσεις σε μια εφημερίδα.
Αναλογιζόμενος την ταινία, σκέφτηκα πώς θα μπορούσα να επιστρέψω στην ουσία του επαγγέλματός μου κάνοντας ταυτόχρονα ένα ποιοτικό άλμα στην τέχνη μου. Και μετά ήρθε η Οδησσός. Διαβάζοντας τη συνέχεια για τη ναζιστική οργάνωση με οδήγησε να ξαναδιαβάσω το πρωτότυπο μυθιστόρημα, που δημοσιεύτηκε στα ισπανικά το 1973. Και μια απουσία τράβηξε την προσοχή μου: ήταν δυνατόν ο Otto Skorzeny, ο πρώην συνταγματάρχης των Waffen-SS που κατέφυγε στην Ισπανία και θεωρούνταν πάντα μια από τις βασικές προσωπικότητες στο δίκτυο απόδρασης των Ναζί, να μην εμφανιζόταν στην πλοκή; Ο Skorzeny, ο πρώην αρχηγός κομάντο του Χίτλερ και διάσημος για τον ρόλο του στην απελευθέρωση του Μουσολίνι από τον εγκλεισμό του στο Gran Sasso, τοποθετήθηκε ακόμη και στο κέντρο της Οδησσού (Οργάνωση πρώην μελών των SSή Οργανισμός Πρώην Μελών των SS) web της Almudena Grandes στο μυθιστόρημά της Οι ασθενείς του Δρ Γκαρθία (Οι ασθενείς του Δρ. GarcÃa). Πώς παρέβλεψε ο Forsyth να τον αναφέρει στο μυθιστόρημά του, για το οποίο διεξήγαγε σε βάθος έρευνα που αποκάλυψε τις οδούς διαφυγής των ύπουλων Ναζί και ανέφερε τον Eichmann, τον Mengele, τον στρατηγό των SS Bruno Streckenbach, τον Επίσκοπο Hudal ή τον κεντρικό πρωταγωνιστή του μυθιστορήματος με καφέ πουκάμισο, τον ίδιο τον Αυστριακό κυβερνήτη Roschmanga. πραγματικό πρόσωπο (αν και τα πολλά εγκλήματά του δεν περιελάμβαναν σχέδιο καταστροφής του Ισραήλ με θανατηφόρους πυραύλους, όπως στο Οδησσός)?
Είναι αλήθεια ότι ο Forsyth έκανε κάποιες ανακρίβειες στο μυθιστόρημά του, όπως χρησιμοποίησε τον στρατηγό των SS Richard Gluecks, ο οποίος είχε πράγματι πεθάνει στο τέλος του πολέμου, ως βασικό πρόσωπο στη σκιώδη ναζιστική οργάνωση. Αλλά η απουσία του Skorzeny, παρόλο που υπάρχει μια σκηνή στο μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στη Μαδρίτη, προκάλεσε υποψίες στα οξεία δημοσιογραφικά μου ένστικτα, συνήθως αρκετά ενθουσιασμένη όταν πρόκειται για το κυνήγι των Ναζί. Τότε είχα μια ξαφνική έμπνευση. Τι θα γινόταν αν ο Skorzeny εμφανιζόταν στο πρωτότυπο μυθιστόρημα του Forsyth και είχε παραληφθεί από την ισπανική έκδοση, που δημοσιεύτηκε κατά τα τελευταία χρόνια του καθεστώτος του Φράνκο;
Χάρη σε έναν στοχαστικό και ευγενικό αναγνώστη, τον Evelio Montes, έμαθα ότι η μετάφραση περιείχε κραυγαλέα λάθη και κάτι που φαίνεται να είναι πράξεις λογοκρισίας. Για παράδειγμα «Έχω τσεκάρει» η ισπανική εκδοχή αναφέρει ότι ο Peter Miller, ο πρωταγωνιστής δημοσιογράφος, ξυπνά στο κρεβάτι δίπλα στη φίλη του, την όμορφη στρίπερ Sigi, τοποθετημένη έτσι ώστε «η πλάτη της γυναίκας να πιέζει τη βάση του στομάχου του», ενώ στο πρωτότυπο, οι γλουτοί της είναι που τον πιέζουν. Και δεν υπάρχει κανένα ίχνος από την εμφατική γραμμή του Forsyth που ακολουθεί, «αυτόματα άρχισε να στήνει».
Έχω βρει κι άλλες παρόμοιες παραλείψεις, όπως η Σίγι που αρέσει στον Πέτρο να της χαϊδεύει τον «καβάλο», τον εσωτερικό μηρό της, ή τη σκηνή που αρχίζει να φιλάει το στήθος της, στην οποία εκείνη απαντά με μια σειρά «μακριές μμμμ» (το ξέραμε ήδη από Η Ημέρα του Τσακάλι ότι ο Φορσάιθ ήξερε πώς να ζεσταίνει τα θρίλερ του).
Εντάξει, αν μιλάμε για ναζί, μιλάμε για ναζί, αλλά αυτές οι παραλείψεις στη μετάφραση με έκαναν να σκεφτώ ότι ίσως η απουσία του Skorzeny ήταν μια παρόμοια, προμελετημένη παράλειψη. Και εκεί είναι που έρχεται η προσφυγή μου στην τεχνητή νοημοσύνη. Χρησιμοποίησα την Google, η οποία εμφανίζεται από προεπιλογή όταν ψάχνω για κάτι. Αποφάσισα να προσπαθήσω και ρώτησα, απλώς για να περιορίσω την καταδίωξη, â€œΟ Otto Skorzeny εμφανίζεται στο Οδησσόςâ€ Η απάντηση του AI, όποιος κι αν ήταν, με ενθουσίασε. «Ναι, εμφανίζεται ο Otto Skorzeny και είναι ένα βασικό πρόσωπο στην πλοκή του μυθιστορήματος» […] «Περιγράφεται ως ο οργανωτής του δικτύου που διευκόλυνε τη διαφυγή ναζί εγκληματιών πολέμου από τη Γερμανία στην Ισπανία (ratlines), μετά την ήττα του Τρίτου Ράιχ.» Επειδή δεν εμφανίζεται στην ισπανική έκδοση, συμπέρανα ότι κάποιος είχε παραλείψει τον Ότο. Το 1973 ο επιβλητικός συνταγματάρχης ζούσε ακόμη (πέθανε το 1975) και στη Μαδρίτη, με πολύ καλές σχέσεις με το καθεστώς (και μάλιστα με τον πατέρα μου). Κάποιος πίεζε να τον απομακρύνουν από το μυθιστόρημα στην Ισπανία; Ίσως ο ίδιος; Η ίδια η Οδησσός; Η ισπανική έκδοση του βιβλίου του Forsyth έκρυβε τον Skorzeny με τον τρόπο που η Οδησσός της πλοκής προστάτευε τον Roschmann; Υπάρχει θέμα! Επιτέλους, μερικά νέα!
Θα μπορούσα ήδη να φανταστώ τον εαυτό μου με ένα βραβείο Πούλιτζερ – μοιραζόμενος με την τεχνητή νοημοσύνη, τον σύντροφό μου, λιγότερο υλικό από τον Σίγκι, προσέξτε και χωρίς πισινό – για την αποκάλυψη της λογοτεχνικής συγκάλυψης ενός Ναζί. Οπτικοποίησα τον τίτλο: â€œΗ ισπανική έκδοση του Οδησσός παρέλειψε τον Otto Skorzeny, από τον JA και το AI του. Ο Billy Pretty θα ήταν περήφανος.
Ο ενθουσιασμός είναι επικίνδυνος στην ερευνητική δημοσιογραφία και το επόμενο βήμα μου, για να επιβεβαιώσω τις υποψίες μου, ήταν να πάρω ένα αγγλικό αντίγραφο του Οδησσός και ελέγξτε σχολαστικά το αποκλειστικό μου (μας). Φανταστείτε την έκπληξή μου όταν ανακάλυψα ότι ο Skorzeny δεν εμφανίζεται ούτε στο αρχικό μυθιστόρημα. Επέστρεψα στο AI «για να ζητήσω μια εξήγηση, αλλά όταν επανέλαβα την ερώτηση και του ζήτησα να προσδιορίσει σε ποιο κεφάλαιο και σε ποιες σελίδες εμφανίζεται ο Ναζί, απάντησε αδιάφορα ότι «δεν μπορεί να προσδιοριστεί λόγω των πολλαπλών εκδόσεων» και πρόσθεσε: «Αυτός αναφέρεται συνήθως στο φόντο του πρώτου κεφαλαίου, ο Σιαλ. εξηγείται το μεταπολεμικό πλαίσιο.†“Ψεύτης! Ψυχοπαθής!» φώναξα στην οθόνη, προς μεγάλη έκπληξη των συναδέλφων μου στην αίθουσα σύνταξης. Το AI «δεν πτοήθηκε καν. Σκέφτηκα να το απενεργοποιήσω αργά, σκληρά, όπως κάνει ο αστροναύτης Dave Bowman με το HAL 9000, και φαντάστηκα ότι αντί να τραγουδήσω Νταίζη Μπελθα ήταν τραγούδι Τα SS βαδίζουν στο εχθρικό έδαφος. Είναι σαφές ότι όλα ήταν μια επιχείρηση συγκάλυψης των Ναζί στο σύννεφο. Αλλά δεν μπορούσα να το αποδείξω.
Τέλος, ως τελευταία δοκιμή, πληκτρολόγησα το όνομά μου και η απάντηση της AI ήταν να αναφέρει τις αναφορές μου για ταυρομαχίες (!), «Εστιασμένη στο πάθος, τον ρομαντισμό και το δράμα του θεάματος». Λοιπόν, τι αστείο είναι το AI!
Η επόμενη έρευνά μου θα είναι για τον Μένγκελε και Τα αγόρια από τη Βραζιλίααλλά θα το κάνω μόνος μου.
Εγγραφείτε για το εβδομαδιαίο μας ενημερωτικό δελτίο για να λάβετε περισσότερη κάλυψη ειδήσεων στην αγγλική γλώσσα από την EL PAÃ S USA Edition
