Πρόσφατα στοιχεία και έρευνες καταναλωτών αποκαλύπτουν ότι οι εκτοξευόμενες τιμές των βασικών αγαθών αναγκάζουν τα ελληνικά νοικοκυριά να περιορίσουν δραστικά τις δαπάνες τους. Σύμφωνα με το ετήσιο συνέδριο «Shopper Trends» της NielsenIQ, ενώ ο όγκος των αγαθών που αγοράζονται παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στάσιμος τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι μέσες τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 30%.
Αυτή η πληθωριστική πίεση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις επίμονες διακοπές της εφοδιαστικής αλυσίδας και στον πληθωρισμό που οφείλεται στην ενέργεια που τροφοδοτείται από τη σύγκρουση στην Ουκρανία και τη συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) δείχνουν ότι μόνο οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά 22% από το 2022, αντιπροσωπεύοντας μια εκπληκτική αύξηση 38% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020.
Επισιτιστική ανασφάλεια στην Ελλάδα
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν την έκταση της επισιτιστικής ανασφάλειας στην Ελλάδα και υπογραμμίζουν τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν πολλά ελληνικά νοικοκυριά εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης κόστους ζωής, αναφέροντας συγκεκριμένα τον αριθμό των ανθρώπων που αγωνίζονται να εξασφαλίσουν επαρκή, υψηλής ποιότητας τρόφιμα. Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ:
- Το 7% του πληθυσμού στην Ελλάδα (από 6,5% στην προηγούμενη έκθεση) ανέφερε ότι αντιμετώπιζε μέτρια ή σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια.
- Το 1,6% (από 1,4% προηγουμένως) αντιμετώπισε σοβαρή ανασφάλεια, που σημαίνει ότι υπήρχαν φορές που έμειναν εντελώς χωρίς φαγητό λόγω έλλειψης χρημάτων ή άλλων πόρων.
Μεταξύ 2019 και 2024, το ποσοστό μέτριας ή σοβαρής επισιτιστικής ανασφάλειας στην Ελλάδα κυμάνθηκε μεταξύ 6% και 8%, ενώ η σοβαρή ανασφάλεια παρέμεινε σταθερή γύρω στο 1,5%.
Σε απάντηση, οι καταναλωτές αλλάζουν ριζικά τις συνήθειές τους. Έρευνα από την Circana, μια κορυφαία αμερικανική εταιρεία έρευνας αγοράς και ανάλυσης δεδομένων, δείχνει σημαντική μείωση στις δαπάνες για φαγητό έξω, ταξίδια, ρούχα και ψυχαγωγία. Η ευαισθησία στις τιμές έχει πλέον ξεπεράσει την αφοσίωση στην επωνυμία: το 60% των αγοραστών δίνουν προτεραιότητα σε προϊόντα με έκπτωση, πάνω από το 40% προτιμούν επωνυμίες ιδιωτικής ετικέτας και η συντριπτική πλειοψηφία πλέον επιδίδεται σε αυστηρές συγκρίσεις τιμών πριν από κάθε αγορά.
Το ελληνικό παράδοξο
Το παράδοξο είναι ότι, καθώς η ελληνική κυβέρνηση καυχιέται για την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας, οι Έλληνες πολίτες παραμένουν στον «πάτο της Ευρώπης» όσον αφορά την πραγματική αγοραστική δύναμη. Παρά τη συνεχιζόμενη οικονομική ανάκαμψη, οι Έλληνες γίνονται φτωχότεροι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΟΟΣΑ.
Ενώ η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας αύξησε ελαφρώς το βιοτικό επίπεδο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, αυτή η βελτίωση είναι ελάχιστη. Δεν έχει σηκώσει την Ελλάδα από τη θέση της ως η φτωχότερη χώρα της Ευρωζώνης, μόνο μπροστά από τη Βουλγαρία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι το 2009, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ. Ωστόσο, από τότε δέκα χώρες έχουν ξεπεράσει την Ελλάδα σε επίπεδο διαβίωσης.
