Η Ελλάδα τίμησε την 200ή επέτειο από την Έξοδο του Μεσολογγίου με μια σειρά θρησκευτικών, πολιτικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, τιμώντας μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.
Οι επετειακές εκδηλώσεις εκτυλίχθηκαν με επισημότητα και κλίμακα στο Μεσολόγγι, όπου χιλιάδες συγκεντρώθηκαν για να θυμηθούν τους μαχητές και τους πολίτες που χάθηκαν κατά την τελική φάση της πολιορκίας της πόλης το 1826.
Πλούσιες σε θρησκευτικούς συμβολισμούς και εθνική σημασία, οι κεντρικές τελετές κορυφώθηκαν την Κυριακή των Βαΐων, την ημέρα που ιστορικά συνδέεται με την Έξοδο.
Τελετές Σαββατοκύριακου κληρώνουν χιλιάδες
Το κύριο επιμνημόσυνο πρόγραμμα ξεκίνησε το Σάββατο του Λαζάρου, όταν τελέστηκε Αρχιερατικός Εσπερινός για την Κυριακή των Βαΐων στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, ανοίγοντας επίσημα τις επετειακές εκδηλώσεις αιχμής.
Στη συνέχεια, η εστίαση μετατοπίστηκε στους δρόμους της πόλης, όπου μια μεγάλη αναμνηστική πορεία συγκέντρωσε 12.000 συμμετέχοντες από όλη την Ελλάδα. Παιδιά και ενήλικες με παραδοσιακές φορεσιές συμμετείχαν σε μπάντες, πολιτιστικούς συλλόγους και εκπροσώπους ξένων κρατών, δίνοντας στο αφιέρωμα εθιμοτυπικό βάρος και οπτική μεγαλοπρέπεια.
Την Κυριακή των Βαΐων, μετά τη λειτουργία στον Άγιο Σπυρίδωνα, οι επίσημοι τέλεσαν επιμνημόσυνη δέηση και κατέθεσαν στεφάνια στον Τάφο των Ηρώων. Στη συνέχεια το πρόγραμμα συνεχίστηκε με βραβεύσεις στους νικητές του αγώνα «Δρόμος της Θυσίας», ενώ η σοπράνο Βίβιαν Ντάγκλας ερμήνευσε τον θρήνο «Ζήτω το Μεσολόγγι», συνοδευόμενη από τη Χορωδία του Δήμου Μεσολογγίου.
Εγκαινιάζεται η Έκθεση Ντελακρουά στο Αρχαιολογικό Μουσείο
Η επέτειος σηματοδοτήθηκε επίσης από μια μεγάλη έκθεση με επίκεντρο τον διάσημο πίνακα του Eugéne Delacroix, η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου. Η έκθεση εγκαινιάστηκε το απόγευμα της Παρασκευής στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου.
Η υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδας Λίνα Μενδώνη ηγήθηκε της τελετής έναρξης. Η έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως τον Νοέμβριο του 2026, οργανώθηκε ειδικά για τον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την Έξοδο.
Ζωγραφισμένο το 1826, λίγο μετά την τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου, το μνημειακό έργο έχει διαστάσεις 208 επί 147 εκατοστά ή περίπου 81 επί 58 ίντσες. Ο Ντελακρουά απεικονίζει την Ελλάδα ως μια γυναίκα που θρηνεί με παραδοσιακή ενδυμασία, με το στήθος ανοιχτό και τα χέρια απλωμένα από την αγωνία. Στέκεται πάνω από τα ερείπια του Μεσολογγίου και τα σώματα των πεσόντων Ελλήνων υπερασπιστών, ενώ πίσω της μια φιγούρα που αντιπροσωπεύει τον καταπιεστή φυτεύει μια σημαία σε αιματοβαμμένο έδαφος.
Το έργο παραμένει μια από τις καθοριστικές εικόνες της φιλελληνικής τέχνης και βοήθησε να καθιερωθεί το Μεσολόγγι ως διαρκές διεθνές σύμβολο αντίστασης και θυσίας. Η πόλη κατέχει επίσης μια ξεχωριστή θέση στην ελληνική πολιτιστική ιστορία καθώς η τοποθεσία όπου ο Ύμνος στην Ελευθερία του Διονυσίου Σολωμού, που αργότερα έγινε ο ελληνικός εθνικός ύμνος, τυπώθηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά.
Οι ηγέτες πλαισιώνουν την 200ή επέτειο της εξόδου του Μεσολογγίου ως εθνικό μάθημα
Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, μιλώντας από τον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, είπε ότι η επέτειος υπογραμμίζει τη διαρκή σημασία της θυσίας που έκαναν οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» πριν από δύο αιώνες. Είπε ότι η ηρωική Έξοδος αντανακλά, στον υψηλότερο βαθμό, τη δόξα, την επιρροή και τα διδάγματα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 συνολικά.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε επίσης την ευκαιρία για να κάνει έναν παραλληλισμό μεταξύ αυτής της ιστορικής θυσίας και των σημερινών εθνικών προκλήσεων. Είπε ότι, παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα κάνει το δικό της πέρασμα από μια εποχή χαμηλών προσδοκιών σε μια εποχή ισχυρότερων φιλοδοξιών και υψηλότερων απαιτήσεων, μακριά από την πολιτική τοξικότητα και την εσωστρεφή στασιμότητα, ενώ τόνισε ότι μια τέτοια προσπάθεια απαιτεί ακόμη ενότητα, εμπιστοσύνη και πολιτική ωριμότητα.
Πρόσθεσε ότι, 200 χρόνια μετά, η Έξοδος εξακολουθεί να καλεί τους Έλληνες σε βαθύτερη εθνική αυτογνωσία, ειδικά σε μια εποχή που οι απειλές είναι πολλές και η ειρήνη στην ευρύτερη γειτονιά δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Η Πολιορκία του Μεσολογγίου
Η τελευταία δοκιμασία του Μεσολογγίου ξεκίνησε στις 15 Απριλίου 1825, όταν οι οθωμανικές δυνάμεις επέστρεψαν για να πολιορκήσουν την πόλη τρία χρόνια μετά από μια προηγούμενη αποτυχημένη προσπάθεια να την καταλάβουν. Μέχρι τότε, το Μεσολόγγι είχε γίνει η έδρα της Γερουσίας της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, δίνοντάς της στρατηγική και συμβολική σημασία κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης.
Ο Οθωμανικός στρατός υπό τον Ρεΐντ Μεχμέτ Πασά, γνωστός στους Έλληνες ως Κιουταχής, έφτασε με 20.000 άνδρες και αργότερα ενισχύθηκε με άλλα 10.000 στρατεύματα υπό τον Ιμπραήμ Πασά από την εκστρατεία της Πελοποννήσου. Οι ιστορικοί χωρίζουν την πολιορκία σε δύο φάσεις: την πρώτη από τις 15 Απριλίου έως τις 12 Δεκεμβρίου 1825 και τη δεύτερη από τις 25 Δεκεμβρίου 1825 έως τις 10 Απριλίου 1826.
Κατά την πρώτη φάση, το Μεσολόγγι αντιστάθηκε σε επανειλημμένες επιθέσεις των δυνάμεων του Κιουταχή, ενώ ο στόλος του Ανδρέα Μιαούλη έσπασε επανειλημμένα τον ναυτικό αποκλεισμό για να παραδώσει τρόφιμα και πυρομαχικά. Στις 24 Ιουλίου, δυνάμεις υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη απώθησαν τους Οθωμανούς πίσω στους πρόποδες του όρους Ζυγός, μειώνοντας προσωρινά την πίεση στην πόλη.
Η δεύτερη φάση ξεκίνησε στα τέλη Δεκεμβρίου 1825, αφού ο Ιμπραήμ Πασάς εντάχθηκε στην πολιορκία. Αν και οι δύο Οθωμανοί διοικητές αρχικά διαφώνησαν, τελικά συντόνισαν την επίθεσή τους αφού ο Ιμπραήμ απέτυχε να καταλάβει την πόλη μόνος του. Οι ενωμένες δυνάμεις τους ενέτειναν τους βομβαρδισμούς και κατέλαβαν τις βασικές νησίδες Βασιλάδι στις 25 Φεβρουαρίου και Κλείσοβα στις 25 Μαρτίου, αποκόπτοντας τον ανεφοδιασμό του Μεσολογγίου.
Η Έξοδος του Μεσολογγίου και η διαρκής κληρονομιά του στην Ελλάδα
Καθώς η πείνα εξαπλώθηκε και οι κάτοικοι περιορίστηκαν στο να τρώνε φύκια, ποντίκια και γάτες, η πόλη δεν μπορούσε πλέον να αντέξει. Στις 6 Απριλίου, οι Έλληνες οπλαρχηγοί αποφάσισαν να επιχειρήσουν μαζική έξαρση τη νύχτα της 9ης Απριλίου προς 10 Απριλίου 1826. Οι αμυνόμενοι χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες υπό τον Δημήτριο Μακρή, τον Νότη Μπότσαρη και τον Κίτσο Τζαβέλα με την ελπίδα να σπάσουν τις εχθρικές γραμμές.
Το σχέδιο όμως απέτυχε, είτε γιατί εκτελέστηκε άσχημα είτε γιατί κάποιος το πρόδωσε. Οθωμανικές-αιγυπτιακές δυνάμεις συνέτριψαν το ξέσπασμα, ενώ τα στρατεύματα που μπήκαν στην πόλη σκότωσαν πολλούς από αυτούς που έμειναν πίσω, συμπεριλαμβανομένων των τραυματιών και των ηλικιωμένων.
Περίπου 3.000 Έλληνες πέθαναν, ενώ περίπου 6.000 γυναίκες και παιδιά αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας.
Αν και η πόλη έπεσε, η θυσία του Μεσολογγίου είχε βαθύ αντίκτυπο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η θηριωδία της πολιορκίας και ο ηρωισμός των υπερασπιστών πυροδότησε ένα ανανεωμένο κύμα φιλελληνισμού.
Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε τον Μάιο του 1829 και το 1937 η Ελλάδα το ανακήρυξε επίσημα «Ιερή Πόλη», με την Κυριακή των Βαΐων να καθιερώνεται ως η ετήσια επέτειος της Εξόδου.
