Σε λίγες μέρες, η άνοδος της έντασης στον Κόλπο ήταν αρκετή για να κάνει τις παγκόσμιες αγορές να αντιδράσουν. Οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν ξανά, οι επενδυτές ανησυχούν και τα κράτη παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις της κατάστασης. Στο επίκεντρο των εντάσεων: το στενό του Ορμούζ, ένα στρατηγικό πέρασμα από το οποίο διέρχεται ουσιαστικό μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου.
Πρέπει να το δούμε αυτό ως την αρχή ενός νέου πετρελαϊκού σοκ ή απλώς μια άλλη κρίση σε μια δομικά ασταθή περιοχή; Στην παράσταση νομίζω ότι επομένως ενεργώ στο RCF Notre Dame, ο Melchior Gormand συνομιλεί με τον στρατηγό Dominique Trinquand, συγγραφέα του βιβλίου Από τον ένα κόσμο στον άλλοκαι Frédéric Encel, γιατρός HDR στη γεωπολιτική, συγγραφέας του βιβλίου Παγκόσμιος πόλεμος δεν θα γίνει.
Μια κρίση που κλονίζει περισσότερο τις αγορές παρά τις προμήθειες
Η πρώτη συνέπεια αυτής της κρίσης είναι άμεση: τιμή του πετρελαίου αντιδρούν έντονα. Κάθε ένταση στον Κόλπο οδηγεί σε αύξηση, που τροφοδοτείται από την αβεβαιότητα και τους αντιληπτούς κινδύνους στις θαλάσσιες διαδρομές. Αλλά για τους ειδικούς, πρέπει να βάλουμε σε προοπτική την κλίμακα του φαινομένου. «Δεν είναι 1973»υπενθυμίζει ο Frédéric Encel, τονίζοντας ότι η αγορά είναι σήμερα πολύ πιο διαφοροποιημένη και λιγότερο εξαρτημένη από μια ενιαία περιοχή. Η ίδια παρατήρηση για τον Dominique Trinquand, ο οποίος επιμένει στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη: “L’Europe ne dépend plus de la même façon du pétrole du Golfe”χάρη στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού.
ΕΝΑ
Οι αγορές αντιδρούν στο δεύτερο.
ΕΝΑ
Από την άλλη πλευρά, οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες. Οι πλοιοκτήτες διστάζουν να διασχίσουν μια περιοχή που έχει γίνει πιο επικίνδυνη, οι ασφαλιστές αυξάνουν τα ποσοστά τους και οι επενδυτές προβλέπουν τους κινδύνους. Αποτέλεσμα: μια ταχεία αύξηση των τιμών, μερικές φορές αποκομμένη από την πραγματικότητα των αποθεμάτων. «Οι αγορές αντιδρούν στο δεύτερο»υπογραμμίζει ο Dominique Trinquand, προκαλώντας μια αστάθεια που ενισχύεται από αλγόριθμους και εφέ πολιτικών ανακοινώσεων. Για τον Frédéric Encel, αυτή η δυναμική είναι αρκετή για να δημιουργήσει “Ένα μίνι σοκ λαδιού”χωρίς να οδηγήσει σε μεγάλη ενεργειακή κρίση. Με άλλα λόγια, δεν είναι τόσο η έλλειψη λαδιού που ανησυχεί σήμερα όσο ο φόβος για ενδεχόμενο μπλοκάρισμα.
Έντονη γεωπολιτική ένταση, αλλά χωρίς παγκόσμια μετατόπιση
Αν η κρίση είναι σοβαρή, δεν σημαίνει απαραίτητα είσοδο σε παγκόσμιο πόλεμο. Για τον Frédéric Encel, απλώς δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις: «Δεν υπάρχουν στρατιωτικά μπλοκ σήμερα συγκρίσιμα με αυτά των δύο παγκοσμίων πολέμων». Στη διεθνή σκηνή, οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται προσεκτικά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρεμβαίνουν, αλλά χωρίς πλήρη δέσμευση. Η Κίνα από την πλευρά της παραμένει στο παρασκήνιο και παρατηρεί με προσοχή. «Μετράει τους βαθμούς»αναλύει ο Dominique Trinquand, αξιολογώντας τις αμερικανικές δυνατότητες και τα περιθώρια ελιγμών τους.
ΕΝΑ
Σήμερα δεν υπάρχουν στρατιωτικά μπλοκ συγκρίσιμα με αυτά των δύο παγκοσμίων πολέμων.
ΕΝΑ
Σε αυτό το πλαίσιο, το πετρέλαιο γίνεται ένα στρατηγικό εργαλείο μεταξύ άλλωνπου χρησιμοποιείται για να επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων χωρίς απαραίτητα να προκαλέσει άμεση σύγκρουση. Επιπλέον, ο ρόλος του Κόλπου εξελίσσεται. «Δεν μιλάμε πλέον μόνο για πετρέλαιο και φυσικό αέριο»θυμάται ο Dominique Trinquand, αναφερόμενος στην ανάπτυξη άλλων τομέων όπως τα λιπάσματα, το αλουμίνιο ή τα βιομηχανικά εξαρτήματα. Μια διαφοροποίηση που ενισχύει τη σημασία της περιοχής στην παγκόσμια οικονομία.
CÃ’té européenη στρατηγική παραμένει επιφυλακτική. Αυτό συνεπάγεται την εξασφάλιση των προμηθειών αποφεύγοντας παράλληλα τη στρατιωτική κλιμάκωση. Για τον Frédéric Encel, η Γαλλία υποστηρίζει «μια συνεκτική θέση»βάσει του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και της περιφερειακής σταθερότητας. Τέλος, παραμένει ένας βασικός παράγοντας: το αμερικανικό απρόβλεπτο. Ο γεωπολιτολόγος παραπέμπει σε μια πολιτική που καθοδηγείται από α “εμπορικό πνεύμα” υποτίθεται, όπου οι αποφάσεις ανταποκρίνονται κυρίως σε οικονομικά συμφέροντα, γεγονός που συμβάλλει στην ενίσχυση της συνολικής αβεβαιότητας.
