Της Victoria G. Corera – Platform « ΜΗ ΞΕΧΝΑΤΕ ΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΣΑΧΑΡΑ ΕΝΑ”
Η στρατιωτική κλιμάκωση γύρω από το Ιράν, στην οποία εμπλέκονται άμεσα οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, υπερβαίνει κατά πολύ τη Μέση Ανατολή. Είναι μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής ανασύνθεσης που επηρεάζει επίσης τη Βόρεια Αφρική. Στο πλαίσιο αυτό, η Δυτική Σαχάρα εμφανίζεται για άλλη μια φορά ως έμμεσο, αλλά στρατηγικό, στοιχείο μέσα στις μεταβαλλόμενες διεθνείς ισορροπίες.
Η τοποθέτηση του Μαρόκου είναι μέρος μιας ξεκάθαρης πολιτικής συνέχειας. Από την εξομάλυνση των σχέσεών του με το Ισραήλ το 2020, στο πλαίσιο των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ, και την αναγνώριση από τις Ηνωμένες Πολιτείες της μαροκινής κυριαρχίας στη Δυτική Σαχάρα, το Ραμπάτ έχει εδραιώσει μια στρατηγική εταιρική σχέση με την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ. Αυτή η συμμαχία, η οποία είναι πολιτική, οικονομική και στρατιωτική, διατηρείται στο σημερινό πλαίσιο διεθνών εντάσεων, επιβεβαιώνοντας μια διαρκή ευθυγράμμιση.
Πέρα από τις διακηρύξεις, αυτή η σύγκλιση βασίζεται σε συγκεκριμένα συμφέροντα: συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς και ανάπτυξη κοινών έργων, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που συνδέονται με τη Δυτική Σαχάρα. Η αμερικανική υποστήριξη για τη μαροκινή θέση δεν μπορεί να διαχωριστεί από αυτό το σύνολο συμφερόντων, το οποίο υπερβαίνει το μοναδικό πλαίσιο της σύγκρουσης των Σαχράουι για να είναι μέρος μιας παγκόσμιας γεωπολιτικής λογικής.
Περιφερειακό πλαίσιο: Αλγερία και Ιράν, μια σχέση μεταξύ εντάσεων και πραγματισμού
Η σχέση μεταξύ Αλγερίας και Ιράν χαρακτηρίζεται από μια περίπλοκη εξέλιξη, που αποτελείται από προσεγγίσεις και ρήξεις. Δεν είναι ούτε μια σταθερή συμμαχία ούτε μια διαρκής αντιπολίτευση, αλλά μια ισορροπία που διαμορφώνεται από διαδοχικά πολιτικά πλαίσια.
Στη δεκαετία του 1980, το Αλγέρι έπαιξε σημαντικό διπλωματικό ρόλο στη σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και του Ιράκ, πιστό στην παράδοσή του στη διεθνή διαμεσολάβηση. Ωστόσο, αυτή η περίοδος δεν απέτρεψε την εμφάνιση εντάσεων, ιδιαίτερα όταν οι αρχές της Αλγερίας αντιλήφθηκαν εξωτερική παρέμβαση στις εσωτερικές τους υποθέσεις.
Το πιο σημαντικό διάλειμμα συνέβη τη δεκαετία του 1990, κατά τη διάρκεια της «μαύρης δεκαετίας». Στη συνέχεια, η Αλγερία κατηγόρησε το Ιράν ότι υποστηρίζει ένοπλες ισλαμιστικές ομάδες, κάτι που οδήγησε σε αναστολή των διπλωματικών σχέσεων. Αυτό το επεισόδιο είχε βαθύ αντίκτυπο στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, δημιουργώντας διαρκή δυσπιστία.
Από τη δεκαετία του 2000, έλαβε χώρα μια σταδιακή ομαλοποίηση υπό την προεδρία του Abdelaziz Bouteflika. Οι διπλωματικές σχέσεις αποκαθίστανται και η συνεργασία αναπτύσσεται, ιδιαίτερα στον πολιτικό και τον ενεργειακό τομέα. Στη συνέχεια, η Αλγερία υιοθέτησε μια θέση ευνοϊκή για το δικαίωμα του Ιράν να αναπτύξει πυρηνική τεχνολογία για ειρηνικούς σκοπούς, σύμφωνα με την υπεράσπιση της αρχής της κρατικής κυριαρχίας.
Αυτή η σχέση, ωστόσο, παραμένει ρεαλιστική. Πιστό στην παράδοση της μη ευθυγράμμισης, το Αλγέρι επιδιώκει να διατηρήσει το περιθώριο ελιγμών του σε ένα περιορισμένο διεθνές περιβάλλον. Στο σημερινό πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από τον πόλεμο στο Ιράν, αυτή η προσέγγιση μεταφράζεται σε διπλωματία αυτοσυγκράτησης, αποφεύγοντας τη λήψη άμεσων θέσεων σε μια σύγκρουση με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Μία σταθερά: Η Δυτική Σαχάρα παραμένει στο περιθώριο της πολιτικής λύσης
Παρά αυτές τις γεωπολιτικές εξελίξεις, το κεντρικό ερώτημα παραμένει αμετάβλητο. Η Δυτική Σαχάρα εξακολουθεί να είναι ένα έδαφος που περιμένει την αποαποικιοποίηση, συμπεριλαμβανομένου αυτού στην ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών. Το δικαίωμα του λαού των Σαχράουι για αυτοδιάθεση παραμένει αναγνωρισμένο, αλλά δεν εφαρμόζεται.
Η τρέχουσα διεθνής δυναμική τείνει να ενσωματώσει αυτή τη σύγκρουση σε λογικές συμμαχιών και σχέσεων εξουσίας που την υπερβαίνουν. Ο κίνδυνος είναι τότε να δούμε το ζήτημα των Σαχράουι να υποβιβάζεται στο παρασκήνιο, υπέρ των ευρύτερων στρατηγικών συμφερόντων.
Ο πόλεμος γύρω από το Ιράν καταδεικνύει αυτήν την τάση: δείχνει πώς η Δυτική Σαχάρα μπορεί να επηρεαστεί έμμεσα από τις παγκόσμιες γεωπολιτικές ισορροπίες, χωρίς αυτό να συμβάλλει στη συγκεκριμένη πρόοδο προς την επίλυσή της.
Σύναψη
Η τρέχουσα αλληλουχία επιβεβαιώνει μια θεμελιώδη εξέλιξη: η Δυτική Σαχάρα εισάγεται όλο και περισσότερο στη διεθνή δυναμική που ξεφεύγει από το αρχικό της πλαίσιο αποαποικιοποίησης. Εάν αυτές οι ανασυνθέσεις ενισχύσουν ορισμένες συμμαχίες και επαναπροσδιορίσουν τις περιφερειακές ισορροπίες, δεν απαντούν στο ουσιαστικό ερώτημα.
Αντίθετα, κινδυνεύουν να παρατείνουν μια κατάσταση που ήδη χαρακτηρίζεται από την απουσία πολιτικής λύσης, κάνοντας τα γεωστρατηγικά συμφέροντα να υπερισχύουν του σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
