μεγάλοΤο παγκόσμιο δημόσιο χρέος υπερβαίνει σήμερα τα 100.000 δισεκατομμύρια δολάρια, ή σχεδόν το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Πέρα όμως από την κλίμακα του, είναι η κατανομή του που είναι εντυπωσιακή. Το παγκόσμιο χρέος είναι στην πραγματικότητα μαζικά συγκεντρωμένο μεταξύ των μεγάλων προηγμένων οικονομιών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούν σε μεγάλο βαθμό με χρέος σχεδόν 38.000 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ακολουθούμενες από την Κίνα (περίπου 19.000 δισεκατομμύρια) και την Ιαπωνία (σχεδόν 10.000 δισεκατομμύρια). Μεταξύ τους, αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% του παγκόσμιου δημόσιου χρέους. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερμανία, συμβάλλουν επίσης σημαντικά σε αυτό το συνολικό ποσό. Αυτή η παρατήρηση υπογραμμίζει ένα θεμελιώδες παράδοξο: το παγκόσμιο χρέος είναι πάνω απ’ όλα χρέος οικονομικών δυνάμεων, εκείνων που έχουν την οικονομική αξιοπιστία και τις αγορές αρκετά βαθιές ώστε να συλλάβουν τις παγκόσμιες αποταμιεύσεις.
ΕΝΑ
Ένα χρέος που έχει γίνει παγκόσμιο οικονομικό περιουσιακό στοιχείο
ΕΝΑ
Πέρα από την κατανομή του, η φύση του δημόσιου χρέους έχει αλλάξει. Σήμερα εκδίδεται κυρίως με τη μορφή κρατικών ομολόγων, διαπραγματεύονται στις αγορές και κατέχονται από μια μεγάλη ποικιλία παικτών: θεσμικούς επενδυτές, τράπεζες, διεθνή funds, αλλά και κεντρικές τράπεζες. Από την κρίση του 2008, οι τελευταίες διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην απορρόφηση σημαντικού μέρους των ζητημάτων κυριαρχίας. Ιδρύματα όπως η Federal Reserve των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχουν συμβάλει έτσι στη διατήρηση εξαιρετικά ευνοϊκών συνθηκών χρηματοδότησης για περισσότερο από μια δεκαετία. Αυτή η εξέλιξη οδήγησε σε μια βαθιά αλλαγή: το δημόσιο χρέος δεν είναι πλέον απλώς ένα μέσο δημοσιονομικής πολιτικής, έχει καταστεί κεντρικό χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, ενσωματωμένο σε παγκόσμια χαρτοφυλάκια και απαραίτητο για τη λειτουργία των αγορών.
ΕΝΑ
ΕΝΑ
Υψηλό χρέος χθες σαν σήμερα… αλλά αντίθετες τροχιές
ΕΝΑ
Η οικονομική ιστορία προσφέρει ένα διαφωτιστικό σημείο σύγκρισης. Στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τα επίπεδα του δημόσιου χρέους στις μεγάλες οικονομίες είχαν ήδη φθάσει ή και ξεπεράσει το 100% του ΑΕΠ. Ωστόσο, αυτή η κατάσταση δεν οδήγησε σε διαρκή ευθραυστότητα των οικονομιών.
ΕΝΑ
Το αντίθετο μάλιστα. Οι δεκαετίες που ακολούθησαν σημαδεύτηκαν από μια εξαιρετική φάση ευημερίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση ετήσια ανάπτυξη ήταν περίπου 3,5% έως 4% μεταξύ του τέλους της δεκαετίας του 1940 και της δεκαετίας του 1970, με ποσοστό ανεργίας κοντά στο 4% έως 5%. Το Ηνωμένο Βασίλειο, παρά το χρέος μεγαλύτερο από το 200% του ΑΕΠ, διατήρησε την ανεργία συχνά κάτω από το 3% κατά τις δεκαετίες 1950-1960, με σταθερή ανάπτυξη. Στην ηπειρωτική Ευρώπη, η Γαλλία και η Γερμανία κατέγραψαν ακόμη πιο θεαματικές επιδόσεις, με ρυθμούς ανάπτυξης περίπου 5% έως 6% και σχεδόν πλήρη απασχόληση.Με άλλα λόγια, το χθεσινό χρέος ήταν ένα επενδυτικό χρέος, προσανατολισμένο στην παραγωγή, την αστικοποίηση και τον διαρθρωτικό μετασχηματισμό των οικονομιών.
ΕΝΑ
Σήμερα: παρόμοια επίπεδα χρέους, αλλά υποβαθμισμένοι δείκτες
ΕΝΑ
Σε αντίθεση με τη μεταπολεμική περίοδο, η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από ένα σημαντικά λιγότερο ευνοϊκό μακροοικονομικό περιβάλλον. Η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να είναι περίπου 3,2% έως 3,3% τα επόμενα χρόνια, κάτω από τα ιστορικά πρότυπα. Η ανεργία, αν και περιορίζεται σε ορισμένες προηγμένες οικονομίες, παραμένει διαρθρωτικά υψηλή ή επισφαλής σε πολλές περιοχές, ενώ η ποιότητα της απασχόλησης παραμένει πηγή ανησυχίας.
ΕΝΑ
Ο πληθωρισμός, από την πλευρά του, είναι πιο ασταθής, που χαρακτηρίζεται από διαδοχικές κρίσεις που συνδέονται με ενεργειακές και γεωπολιτικές εντάσεις και νομισματικές προσαρμογές. Αλλά πάνω από όλα, η ίδια η φύση του χρέους έχει αλλάξει. Σε αντίθεση με τη μεταπολεμική περίοδο, όπου το χρέος χρηματοδότησε την ανασυγκρότηση και την οικονομική επέκταση, το σύγχρονο χρέος είναι σε μεγάλο βαθμό χρέος διαχείρισης κρίσεων. Κινητοποιήθηκε για να απορροφήσει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, της πανδημίας COVID-19 και των πρόσφατων πτώσεων.Το χρέος δεν χρηματοδοτεί πλέον πρωτίστως την ανάπτυξη, αλλά τη σταθεροποίηση.
ΕΝΑ
Χρέος χωρίς ιστορία ανάπτυξης
Η οικονομική ιστορία δείχνει ότι το χρέος δεν αποτελεί από μόνο του πρόβλημα. Μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μοχλό μετασχηματισμού, υπό την προϋπόθεση ότι υποστηρίζεται από μια δυναμική ανάπτυξης, καινοτομίας και δημιουργίας πλούτου. Αυτό ακριβώς κατέστησε δυνατή, στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, να απορροφηθούν ακόμη και εξαιρετικά επίπεδα χρέους.
ΕΝΑ
Σήμερα, η κατάσταση είναι ριζικά διαφορετική. Το παγκόσμιο χρέος φτάνει σε νέα ύψη, αλλά δεν αποτελεί πλέον μέρος ενός δομικού οικονομικού έργου. Δεν χρηματοδοτεί πλέον πρωτίστως την επέκταση, αλλά τη διαχείριση διαδοχικών κρίσεων.
ΕΝΑ
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι τόσο το ύψος του χρέους… αλλά η απουσία μιας οικονομικής αφήγησης ικανής να το δικαιολογήσει και να το λύσει. Δεν βρισκόμαστε πλέον σε μια οικονομία που χρεώνεται για να οικοδομήσει το μέλλον, αλλά σε μια οικονομία που χρεώνεται για να εξοικονομήσει χρόνο.
ΕΝΑ
ΕΝΑ
Par Mohammed Benchekroun
ΕΝΑ
ΕΝΑ
ΕΝΑ
ΕΝΑ
ΕΝΑ
ΕΝΑ
ΕΝΑ
