ΑΛΗΘΕΙΑ Ή ΨΕΥΔΗ. Το έργο των διοδίων στο Στενό του Ορμούζ που αναφέρουν το Ιράν και ο Ντόναλντ Τραμπ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο;

Σύντομα διόδια για να περάσετε τα στενά του Ορμούζ; Αυτό το έργο είναι “παράνομος”, αυτοκίνητο «Τα διεθνή ύδατα είναι ελεύθερα για την κυκλοφορία των πλοίων»δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών, την Πέμπτη 9 Απριλίου, στο France Inter. Ο Jean-Noël Barrot αντιδρούσε στην πρωτοβουλία που ανέλαβε το Ιράν, στο πλαίσιο της δημιουργίας ασφαλούς διέλευσης από αυτό το στρατηγικό στενό κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο εβδομάδων που συνήφθη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μια πρόταση για την οποία έδειξε ενδιαφέρον ο Ντόναλντ Τραμπ. Ερωτηθείς για αυτό το θέμα από τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ABC News, την Τετάρτη 8 Απριλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος περιέγραψε αυτό το έργο των διοδίων ως «όμορφο πράγμα». Στο δίκτυό του Truth Social, δήλωσε επίσης ότι «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα παράσχουν βοήθεια για τον εξορθολογισμό της κυκλοφορίας στα στενά του Ορμούζ» και αυτο”θα βγουν πολλά λεφτάΑπό τότε ακούγονται φωνές – συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης – που ζητούν σεβασμό της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Άρα, έχουν το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες το δικαίωμα να δημιουργήσουν διόδια στα στενά του Ορμούζ; Η Franceinfo ξεχωρίζει την αλήθεια από το ψέμα.

Θεωρητικά, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας διασφαλίζεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτή η αρχή ισχύει για όλες τις θάλασσες και όλα τα διεθνή και χωρικά ύδατα. Τα πλοία έχουν επίσης δικαίωμα διέλευσης, είπε “αβλαβής”. Αυτό σημαίνει ότι έχουν δικαίωμα σταυρού “ανεμπόδιστα” διεθνή ύδατα, ακόμη και τα χωρικά ύδατα του Ιράν στα στενά, υπό την προϋπόθεση ότι δεν απειλεί την ειρήνη και την ασφάλεια του παράκτιου κράτους. Το Ιράν δεν έχει κανένα δικαίωμα να τους εμποδίσει να το κάνουν, ούτε να τους υποχρεώσει να πληρώσουν για αυτό το πέρασμα.

Αυτή είναι η ιδιαιτερότητα του φυσικού στενού, “όπου εφαρμόζεται η βασική αρχή του διεθνούς ναυτικού δικαίου, η οποία είναι η ελεύθερη κυκλοφορία”εξηγεί στο franceinfo ο Nicolas Mazzucchi, διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών του Ναυτικού. Οι μόνες περιοχές που υπόκεινται σε διόδια είναι τα τεχνητά κανάλια, όπως αυτά του Σουέζ ή του Παναμά.

Όμως το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναγνωρίζουν αυτή τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών. Αυτές οι δύο χώρες την έχουν υπογράψει, αλλά δεν την έχουν επικυρώσει. Μπορούν επομένως να το αποφύγουν επειδή δεν είναι μέλη και επομένως δεν υποχρεούνται νομικά να το σεβαστούν. Ωστόσο«στο διεθνές δίκαιο, θεωρείται ότι εάν ένα κράτος σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να είναι συμβαλλόμενο μέρος σε μια συνθήκη [en le signant]δεν πρέπει να προβεί σε ενέργειες που θα ήταν αντίθετες με τον λόγο ύπαρξης του».αναφέρει η Leslie-Anne Duvic-Paoli, λέκτορας νομικής στο King’s College του Λονδίνου, ειδικός στο διεθνές δίκαιο και τη διακυβέρνηση των ωκεανών.

Εξάλλου, «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα διεθνή στενά θεωρείται γενικά κανόνας του εθιμικού δικαίου»δηλαδή άγραφοι κανόνες, κοινώς αποδεκτοί από τα κράτη, προσδιορίζει τον συγγραφέα ενός έργου αφιερωμένου σε Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (L’Harmattan, 2011).

Σε περίπτωση αποτελεσματικής εφαρμογής των διοδίων, ορισμένες προσφυγές είναι δυνατές για άλλα κράτη. Όχι όμως νομική προσφυγή, διότι ούτε το Ιράν ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. «Για τα κράτη μέλη της Σύμβασης, υπάρχει ένας μηχανισμός επίλυσης διαφορών. Χωρίς αυτή τη Σύμβαση, γίνεται πολύ δύσκολο».εκτιμά η Leslie-Anne Duvic-Paoli. Ως εκ τούτου, η άλλη πιθανή οδός παραμένει η διπλωματική και οικονομική πίεση στο Ιράν, ή ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε μια συνεργασία με το Ιράν σε αυτά τα διόδια.