Στις επερχόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές στην Αρμενία, οι πολίτες της χώρας του Νοτίου Καυκάσου όχι μόνο θα εκλέξουν μια νέα Εθνοσυνέλευση αλλά θα κατευθύνουν επίσης τη μελλοντική γεωπολιτική κατεύθυνση του κράτους τους. Στο τραπέζι βρίσκεται είτε η ταχεία ένταξη στην ΕΕ είτε η επιστροφή στη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Μια προεκλογική έρευνα που παρήγγειλε η ΜΚΟ με έδρα την Ουάσιγκτον Το Διεθνές Ρεπουμπλικανικό Ινστιτούτο (IRI) τοποθετεί το κόμμα του σημερινού φιλοευρωπαϊκού πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν «Πολιτικό Συμβόλαιο» στην πρώτη θέση με το 32% των ερωτηθέντων να δηλώνουν ότι θα ψήφιζαν υπέρ του κόμματος.
Η αντιπολίτευση έχει παραδοσιακά πιο φιλορωσικές απόψεις και εκπροσωπείται από τρεις μεγάλες δυνάμεις που επί του παρόντος υστερούν πολύ πίσω από το κυβερνών κόμμα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης. Περίπου το 7% των ψηφοφόρων δήλωσε ότι θα υποστήριζε το μπλοκ της «Ισχυρής Αρμενίας» που διευθύνεται από έναν Ρώσο δισεκατομμυριούχο αρμενικής καταγωγής Samvel Karapetyan. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Ερεβάν με την κατηγορία της υποκίνησης βίαιης αρπαγής εξουσίας καθώς υποστήριξε δημόσια την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία εν μέσω μιας σφοδρής σύγκρουσης μεταξύ των ηγετών της εκκλησίας και του πρωθυπουργού Πασινιάν.
Η πολιτική ομάδα “Armenia Alliance”, με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο Robert Kocharyan, ο οποίος φέρεται να είναι φίλος του Ρώσου ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν, αναμένεται να συγκεντρώσει το 4% των ψήφων. Το κόμμα “Ευημερούσα Αρμενία” που ιδρύθηκε από τον μεγιστάνα των επιχειρήσεων Gagik Tsarukyan μπορεί πιθανότατα να υπολογίζει στην υποστήριξη του 2% των Αρμενίων πολιτών.
Τα υπόλοιπα πέντε πολιτικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων νέων σχεδίων διαμαρτυρίας, έχουν μόνο 1-2%.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτοί οι αριθμοί θα πρέπει να αντιμετωπίζονται προσεκτικά δεδομένου του πρωτοφανώς χαμηλού ποσοστού ανταπόκρισης με μόνο το 16% των ερωτηθέντων να συμφωνεί να συμμετάσχει στη δημοσκόπηση. Αυτό είναι 19 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από ό,τι πριν από τις πρόωρες εκλογές του 2021. Ταυτόχρονα, το 92% των συμμετεχόντων εξέφρασε την προθυμία του να ψηφίσει σε σύγκριση με 72% το 2021. Σχεδόν ένας στους δύο ερωτηθέντες αρνήθηκε να κατονομάσει τον αγαπημένο του υποψήφιο ή είπε ότι δεν έχει καταλήξει ακόμη σε τελική απόφαση για τον τρόπο ψηφοφορίας.
Ωστόσο, άλλες δημοσκοπήσεις έδειξαν διαφορετικά αποτελέσματα, δίνοντας στο κόμμα «Πολιτικό Συμβόλαιο» του Πασινιάν μεταξύ περίπου 26 και 34 τοις εκατό, υποδηλώνοντας ότι θα μπορούσε να έχει ελαφρώς μικρότερο προβάδισμα έναντι της αντιπολίτευσης.
Ο νέος πολιτικός φορέας: Βρυξέλλες ή Μόσχα;
Το κομβικό ζήτημα στην προεκλογική εκστρατεία είναι οι διεθνείς υποθέσεις. Το κυβερνών κόμμα έχει πλησιάσει περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποστασιοποιώντας σταδιακά τη Ρωσία και τον Οργανισμό Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO) – μια στρατιωτική συμμαχία που εποπτεύεται από το Κρεμλίνο.
Τον Μάιο του 2025, το αρμενικό κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο για την έναρξη της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Νικόλ Πασινιάν υποσχέθηκε να εξασφαλίσει ένα καθεστώς χωρίς βίζα με την Ευρώπη μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Στις αρχές Μαΐου, ο Πασινιάν φιλοξένησε τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στην πρωτεύουσα της Αρμενίας Ερεβάν. Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο κορυφής, επεσήμανε ότι η χώρα του «δεν είναι σύμμαχος της Ρωσίας» όταν πρόκειται για τον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας.
Αυτή η ρητορική προκάλεσε σκληρή αντίδραση στη Μόσχα. Στα τέλη Μαΐου, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν απείλησε να επιβάλει δασμούς στην Αρμενία και να δημιουργήσει νέα νομικά εμπόδια για τους πολίτες της που επιθυμούν να εργαστούν στη Ρωσία. Μαζί με άλλα μέλη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU), πρότεινε στην Αρμενία να διεξαγάγει δημοψήφισμα για το εάν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ ή να παραμείνει μέρος της EAEU.
Καθώς η Ρωσία παραμένει η μεγαλύτερη αγορά για τα αρμενικά αγροτικά προϊόντα, η Μόσχα προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τις εμπορικές της σχέσεις με το Ερεβάν ως μοχλό. Πριν από τις εκλογές, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Κτηνιατρικής και Φυτοϋγειονομικής Εποπτείας της Ρωσίας εφάρμοσε πολλαπλούς περιορισμούς στα αρμενικά εισαγόμενα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των λαχανικών, των μούρων, του κρασιού, των λουλουδιών και των ψαριών, με τη δικαιολογία για εικαζόμενες παραβιάσεις των υγειονομικών κανόνων.
Ταυτόχρονα, η Μόσχα ενημέρωσε το Ερεβάν ότι η συμφωνία τους για προτιμησιακές προμήθειες φυσικού αερίου και πετρελαιοειδών στην Αρμενία μπορεί να ανασταλεί.
Ο Πούτιν συνέκρινε επίσης το τρέχον πολιτικό πλαίσιο στην Αρμενία με αυτό στην Ουκρανία το 2014, το οποίο ανέφερε ως «κρίση». Προειδοποίησε ότι η υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων θα οδηγήσει στον τερματισμό της οικονομικής συνεργασίας της Μόσχας με το Ερεβάν.
Η προσπάθεια της Ρωσίας να επηρεάσει τις εκλογές
Η παρέμβαση της Μόσχας στις επερχόμενες εκλογές έγινε αντικείμενο έντονων συζητήσεων στην Αρμενία πολύ πριν από την ψηφοφορία.
Οι εντάσεις στην εκστρατεία κλιμακώθηκαν απότομα μετά τη δημοσίευση από το ρωσικό ανεξάρτητο ερευνητικό μέσο The Insider σχετικά με ένα φερόμενο ρωσικό δίκτυο κατασκοπείας στην Αρμενία. Σύμφωνα με την έρευνα, ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος και ηγέτης του κόμματος «Ισχυρή Αρμενία» Samvel Karapetyan ανέφερε ως εργοδότη του το Κέντρο Πληροφοριών της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας στην αίτησή του για διαβατήριο που εκδόθηκε το 1999.
Οι αρμενικές δυνάμεις ασφαλείας έχουν επανειλημμένα ανοίξει ποινικές υποθέσεις εναντίον εκπροσώπων της φιλορωσικής αντιπολίτευσης. Μεγάλο πολιτικό σκάνδαλο ξέσπασε μετά τη σύλληψη του Andranik Tevanyan, του δεύτερου υποψηφίου στη λίστα του κόμματος «Ευημερούσα Αρμενία». Ο πολιτικός, ο οποίος είναι γνωστός για τις φιλορωσικές του απόψεις, αντιμετωπίζει κατηγορίες για προδοσία και κατασκοπεία. Η αντιπολίτευση έχει χαρακτηρίσει τόσο τις περιπτώσεις όσο και το δημοσίευμα του The Insider ως «πολιτική δίωξη».
Μια νέα σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ-Αρμενίας
Πέρα από τη στροφή της στην ΕΕ, η κυβέρνηση Πασινιάν εμβαθύνει τον διάλογό της με την Ουάσιγκτον. Πρόσφατα δύο χώρες υπέγραψαν έναν χάρτη για μια συνολική στρατηγική εταιρική σχέση και ένα μνημόνιο για τις σπάνιες γαίες.
Τον Αύγουστο του 2025, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν άνοιξαν το δρόμο για ένα φιλόδοξο έργο logistics με τη μεσολάβηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ονόμασαν ανεπίσημα την πορεία του Τραμπ. Στόχος του είναι να συνδέσει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν μέσω της Νότιας Αρμενίας. Αυτή η συμφωνία σηματοδότησε ένα σημαντικό βήμα προς το τέλος του αποκλεισμού που επιβλήθηκε στη στεριανή Αρμενία από το γειτονικό Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία εν μέσω μιας μακροχρόνιας διαμάχης για την αποσχισθείσα περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Το κόμμα του Πασινιάν περιγράφει τις μελλοντικές σχέσεις της Αρμενίας με τη Ρωσία ως «μεταμορφωτικές» και όχι ως συμμαχικές. Ο λόγος, σύμφωνα με το κόμμα, είναι η διαφοροποίηση της εξωτερικής πολιτικής. Αυτή η αλλαγή δεν μένει αναπάντητη από τη Μόσχα. Η κρίση στις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών άρχισε να κλιμακώνεται το φθινόπωρο του 2022, όταν ο CSTO και η Ρωσία ουσιαστικά απέτυχαν να απαντήσουν στο αίτημα του Ερεβάν για στρατιωτική βοήθεια εν μέσω συνοριακών συγκρούσεων με το Αζερμπαϊτζάν.
Οι δυνάμεις της κύριας αντιπολίτευσης, αντίθετα, λειτουργούν ως ιδεολογικοί αντίπαλοι της σημερινής εξουσίας. Πιέζουν για την αποκατάσταση μιας στρατηγικής συμμαχίας μεταξύ της Αρμενίας και της Ρωσίας, θεωρώντας την ως βασικό εγγυητή ασφάλειας στην ειρηνευτική διαδικασία με το Αζερμπαϊτζάν.
Διαμάχες γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ
Ο Νικόλ Πασινιάν έκανε την ιδέα της «πραγματικής Αρμενίας» στο επίκεντρο της προεκλογικής του εκστρατείας, αρνούμενος τις εκκλήσεις των ρεβιζιονιστών να αποκαταστήσουν τα «ιστορικά σύνορα» της χώρας». Το Αζερμπαϊτζάν ανέκτησε τον έλεγχο αυτής της αποσχισθείσας περιοχής μετά τον πόλεμο του 2023, ο οποίος έδωσε τέλος σε μια σύγκρουση που διήρκεσε για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Η αντιπολίτευση επικρίνει αυτή την προσέγγιση, επιμένοντας ότι το Ερεβάν πρέπει να υπερασπιστεί το δικαίωμα των Αρμενίων από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ που αναγκάστηκαν να φύγουν ως αποτέλεσμα του πολέμου να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Οι αρχές κατηγορούν τους αντιπάλους τους ότι ωθούν τη χώρα στο χείλος του πολέμου με το Αζερμπαϊτζάν με την εχθρική ρητορική τους.
Παρά τις εντάσεις, το 71% των συμμετεχόντων στην έρευνα που ανέθεσε το IRI πιστεύει ότι οι εκλογές θα είναι ελεύθερες και δίκαιες, ενώ το 61% από αυτούς δήλωσε ότι η χώρα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το 17 % των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η ασφάλεια των συνόρων είναι η κύρια πρόκληση για τη χώρα τους.
Επιμέλεια: Jess Smee
