Μια αξέχαστη σκηνή, πριν από μερικά χρόνια: Ένα κυριακάτικο πρωί στη γενέτειρα του Έντγκαρ Άλαν Πόε, στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια, δίνει έναν παλιό χορό της Νοτίου Τέχνης στη Βιρτζίνια. Ο Γκόρντον Πιμ στον κήπο του Μουσείου Πόε. Αυτό δεν είναι ένα πολυτελές λογοτεχνικό μουσείο, αλλά οι ΗΠΑ δεν έχουν πολυτελή μουσεία για τους μεγάλους ποιητές τους, εκτός από το κέντρο Mark Twain που μοιάζει με Disney. Μαζί μας ήρθαν εννέα ακροατές. Αλλά η διάλεξη είναι καλή και το πνεύμα και η φρίκη των μυθιστορημάτων που δημοσιεύτηκαν το 1838 μεταφέρονται.
Η φρίκη του είναι προφανής από τα γεγονότα που περιγράφονται σε αυτό, όπως «ανταρτία και σφαγή», «θάφτηκε ζωντανός» ή «μνήμη των νεκρών». Η αποτύπωση του πνεύματος του μυθιστορήματος είναι πιο περίπλοκη. Γιατί ο Πόε του δίνει το πρόσχημα μιας τεκμηριωμένης έκθεσης με περίπλοκη συντακτική μυθοπλασία, ενώ ο αναξιόπιστος αφηγητής δεν σερβίρει τίποτα άλλο παρά απότομες, ακόμη και εφιαλτικές ιστορίες. Επιβιβάζεται κρυφά σε ένα φαλαινοθηρικό ως λαθρεπιβάτης, επιζεί από την εν λόγω ανταρσία, υποφέρει από ναυάγιο, μετά βίας επιζεί από αυτό, αλλά στη συνέχεια γίνεται κανίβαλος αφού τον εγκαταλείψουν σε μια βάρκα πριν τον παραλάβει μια βρετανική γολέτα και λάβει μέρος σε μια αποστολή στην Ανταρκτική. Σχεδόν ολόκληρο το πλήρωμα σφαγιάζεται στις Νότιες Θάλασσες. Στο τέλος υπάρχει η απόκοσμη συνάντηση με μια λευκή γιγάντια φιγούρα. Ένα επόμενο σημείωμα μιλάει για τον τυχαίο θάνατο της Pym.
Μεταξύ ρομαντικού τρόμου και σύγχρονου τρόμου
Η λογική του ονείρου έρχεται σε αντίθεση με τον εν μέρει παραστατικό χαρακτήρα του κειμένου, ο οποίος συνίσταται σε μεγάλο βαθμό σε αναδιηγήσεις πραγματικών ταξιδιωτικών αναφορών και εφημερίδων και ειδικές γνώσεις στη ναυτιλία. Ωστόσο, ο Πόε «έγραψε ψυχρά» την περιπέτεια της καυτής θάλασσας. Αρχικά δημοσίευσε το κείμενο ως σειριακό μυθιστόρημα στο «Southern Literary Messenger» στο Ρίτσμοντ.
Μετά την απόλυσή του εκεί και τη μετακόμισή του στη Νέα Υόρκη, θέλησε να το μετατρέψει γρήγορα σε βιβλίο για να κερδίσει χρήματα. Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό, οι συνθήκες της γένεσης του κειμένου οδηγούν στο ερώτημα πόσο σοβαρός ήταν στην πραγματικότητα ο Πόε με αυτή τη μυθοπλασία, του οποίου οι εικόνες της ανθρωπότητας είναι μερικές φορές προβληματικές καρικατούρες. Αυτή η ερώτηση συμβάλλει επίσης στην απήχηση του βιβλίου, το οποίο συχνά αναγνωρίστηκε μόνο με μεγάλη καθυστέρηση, αλλά ήταν εξαιρετικά γόνιμο από πλευράς λογοτεχνίας και ερμηνείας.
Με τα στοιχεία πλοκής που περιβάλλουν το Nantucket και το πλοίο, του οποίου το όνομα «Grampus» αναφέρεται σε ένα θαλάσσιο θηλαστικό, το μυθιστόρημα μπορεί να θεωρηθεί ένας από τους προδρόμους του έργου του αιώνα του Herman Melville «Moby-Dick» (1851). Έχει επίσης το πλεονέκτημα της φθίνουσας αφήγησης και των τεχνικών παρεκκλίσεων.
Φυσικά, ο Πόε δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες σχετικά με τη φύση της φάλαινας και τα αλιεύματά της. Αλλά το μυθιστόρημά του έχει πολλά πολύ περίεργα χαρακτηριστικά μεταξύ του ρομαντισμού τρόμου και του σύγχρονου τρόμου, που τον κάνουν επίσης να εμφανίζεται ως πρόδρομος του Κάφκα ή του Λάβκραφτ. Επιπλέον, το «Pym» διαβάστηκε ως παρωδικό, ψυχαναλυτικό ή και μεταμοντέρνο έργο. Σε κάποιους φαινόταν, λόγω του συμβολισμού και του μυστηρίου του, όνειρο κάθε ερμηνευτή κειμένου.
Μετά τη μετάφραση του Arno Schmidt από το 1966, η οποία μετέτρεψε τον τίτλο σε μια “περίπλοκη αναφορά”, οι δύο πρόσφατα μεταφρασμένες και σχολιασμένες εκδόσεις των Hans Schmid και Michael Farin (2009) και του Andreas Nohl (2022) έχουν προσθέσει πολλές νέες ιδέες και πιθανές ερμηνείες, όπως το “Beautiful” του Poe “Beautiful” σε γλώσσα “Beautiful” ένα «μακαρονικό μείγμα λατινικών, αγγλικών και ιταλικών»: ένα ενδιαφέρον συστατικό στο αμερικανικό χωνευτήρι.
Στη σειρά μας «Η Αμερική όπως είναι γραμμένη στο βιβλίο». Με αφορμή τα 250ά γενέθλια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, παρουσιάζουμε πενήντα βιβλία που έχουν διαμορφώσει την εικόνα του εαυτού της χώρας.
