Δέκα χρονών και ήδη τελείωσε;

Για δεκαετίες, η κατασκευή ενός γηπέδου σήμαινε επένδυση για μια γενιά. Οι μεγάλες εγκαταστάσεις που εγκαινιάστηκαν τη δεκαετία του 1980 ή εκσυγχρονίστηκαν για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998 επιβίωσαν συχνά είκοσι ή τριάντα χρόνια πριν καταστεί απαραίτητο ένα νέο κύμα εργασίας. Αυτή η λογική ανήκει πλέον στο παρελθόν.

Η έκθεση για το μέλλον των μεγάλων γαλλικών γηπέδων, που υποβλήθηκε στον Υπουργό Αθλητισμού από τον Mathieu Hanotin, πρόεδρο της ένωσης Territoires d’Événements Sportifs, παρέχει μια σχεδόν ανησυχητική απόδειξη αυτού. Τα ηχεία που παραδόθηκαν ή ανακαινίστηκαν εκτενώς για το Euro 2016 θεωρείται ήδη ότι εισέρχονται σε μια νέα φάση εκσυγχρονισμού. Μόλις μια δεκαετία μετά από επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, ο γαλλικός στόλος πρέπει να εξελιχθεί ξανά.

Το εύρημα προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη, δεδομένου ότι το Euro 2016 παρουσιάστηκε ακριβώς ως η αναμενόμενη άνοδος απέναντι στους Άγγλους και Γερμανούς γείτονες. Το Μπορντό, η Λυών, η Νίκαια, η Λιλ ή η Μασσαλία επρόκειτο να καθιερώσουν μόνιμα τη Γαλλία ανάμεσα στις ευρωπαϊκές αναφορές. Δέκα χρόνια αργότερα, ωστόσο, η έκθεση εξηγεί ότι ένας νέος κύκλος έχει καταστεί απαραίτητος.

Οι κερκίδες δεν είναι πλέον αρκετές

Δεν είναι η κατάσταση των δομών που τίθεται υπό αμφισβήτηση. Τα γαλλικά γήπεδα παραμένουν γενικά πρόσφατα και άψογα χρησιμοποιήσιμα. Αυτό που εξελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα είναι ό,τι περιβάλλει το γήπεδο.

Η έκθεση τονίζει την ανάγκη προσαρμογής των περιβλημάτων στα νέα τεχνολογικά πρότυπα, τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, την άνοδο της φιλοξενίας και τη διαφοροποίηση των χρήσεων. Ο στόχος δεν είναι πλέον απλώς η φιλοξενία ενός αγώνα ποδοσφαίρου ή ράγκμπι. Ένα στάδιο αξιολογείται πλέον ως προς την ικανότητά του να παράγει έσοδα όλο το χρόνο, να φιλοξενεί συναυλίες, εταιρικές εκδηλώσεις, δραστηριότητες αναψυχής ή μόνιμα ανοιχτές υπηρεσίες.

Ο ανταγωνισμός δεν αποφασίζεται πλέον αποκλειστικά από την ποιότητα του γηπέδου ή την ορατότητα από τις εξέδρες. Επικεντρώνεται στη συνδεσιμότητα, στους premium χώρους, στο catering, στην κατανάλωση ενέργειας, στην ψηφιακή εμπειρία, ακόμη και στην αρθρωτή διαμόρφωση των χώρων.

Με άλλα λόγια, τα μεγάλα γήπεδα βιώνουν πλέον το ίδιο φαινόμενο με τα εμπορικά κέντρα ή τα αεροδρόμια: παραμένουν σταθερά, αλλά οι χρήσεις τους γρήγορα ξεπερνιούνται.

Αυτή η επιτάχυνση διαταράσσει εντελώς τα οικονομικά μοντέλα. Οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν για το Euro 2016 δεν είχαν αποσβεστεί καθώς είχαν ήδη προκύψει τα πρώτα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στα διεθνή πρότυπα για τη δεκαετία του 2030.

Μια οικονομική εξίσωση που έχει γίνει πολύ πιο σύνθετη

Το παράδοξο είναι προφανές. Οι ανάγκες αυξάνονται ακριβώς τη στιγμή που οι επενδυτικές ικανότητες συρρικνώνονται.

Η ίδια η έκθεση υπογραμμίζει ότι η οικονομική αποδυνάμωση του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, που επιδεινώνεται από την κρίση των οπτικοακουστικών δικαιωμάτων, μειώνει σημαντικά την ικανότητα των συλλόγων να πραγματοποιούν νέα έργα. Την ίδια ώρα, οι τοπικές αρχές βλέπουν τα δημοσιονομικά τους περιθώρια να συρρικνώνονται, καθιστώντας πιο δύσκολα τα μεγάλα προγράμματα ανακαίνισης.

Αυτός ο διπλός περιορισμός εξηγεί γιατί οι συγγραφείς ζητούν καλύτερο συντονισμό μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης. Χωρίς να φτάσει στο σημείο να υπερασπιστεί μια συστηματική ιδιωτικοποίηση των χώρων, η έκθεση θεωρεί ότι οι σύλλογοι θα πρέπει να συμμετέχουν περισσότερο στη λειτουργία τους προκειμένου να βελτιώσουν την οικονομική τους κερδοφορία και να δικαιολογήσουν νέες επενδύσεις.

Το έγγραφο εισάγει επίσης μια ιδέα που σπάνια διατυπώνεται σε δημόσιες συζητήσεις: δεν προορίζονται όλα τα στάδια να εκσυγχρονιστούν στο ίδιο επίπεδο. Όταν το οικονομικό δυναμικό ενός συλλόγου ή περιοχής δεν επιτρέπει σε πολύ μεγάλες επενδύσεις να είναι κερδοφόρες, οι κοινότητες μπορούν νόμιμα να εγκαταλείψουν ορισμένα έργα. Μια θέση που έρχεται σε αντίθεση με τα μεγάλα συστηματικά σχέδια εκσυγχρονισμού που παρατηρήθηκαν κατά τις προηγούμενες διεθνείς εφαρμογές.

Βασικά, η Γαλλία ανακαλύπτει μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς χώρους: ένα γήπεδο δεν είναι πλέον μια επένδυση που γίνεται κάθε τριάντα χρόνια. Γίνεται ένα ζωντανό περιουσιακό στοιχείο, το οποίο απαιτεί μόνιμες προσαρμογές για να παραμείνει ανταγωνιστικό.

Το Euro 2016 έδωσε τη δυνατότητα να καλυφθεί ένα ιστορικό κενό. Δέκα χρόνια αργότερα, η έκθεση υποδηλώνει ότι δεν ήταν ένα σημείο άφιξης, αλλά η εκκίνηση ενός μόνιμου αγώνα.

AJ