Η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα έχει επιδεινωθεί σημαντικά το καλοκαίρι του 2026, με τον ΕΟΔΥ να καταγράφει δεκάδες νέα κρούσματα μέσα σε μία μόλις εβδομάδα και να αναδεικνύει την ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ, με στοιχεία έως τις 12 Αυγούστου 2026, έχουν αναφερθεί συνολικά 110 εγχώρια επίκτητα κρούσματα μόλυνσης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Από αυτές, οι 81 αφορούσαν εκδηλώσεις που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ), όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ 29 περιπτώσεις είχαν ηπιότερες εκδηλώσεις ή δεν εμφάνισαν συμμετοχή του ΚΝΣ.
Η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα κρούσματα προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Μόνο την τελευταία εβδομάδα, διαγνώστηκαν ή αναφέρθηκαν 45 νέα κρούσματα εγχώρια που αποκτήθηκαν, αριθμός που αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο όλων των κρουσμάτων που καταγράφηκαν από την έναρξη της φετινής σεζόν μετάδοσης.
Εννέα θάνατοι – δεκαέξι ασθενείς σε ΜΕΘ
Η σοβαρότητα της τρέχουσας κατάστασης αντανακλάται και στην κατάσταση των ασθενών. Μέχρι τις 12 Αυγούστου, είχαν καταγραφεί εννέα θάνατοι μεταξύ ασθενών με μόλυνση από τον ιό του Δυτικού Νείλου και εκδηλώσεις του ΚΝΣ. Όλοι όσοι πέθαναν ήταν άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 και ηλικία από 66 έως 91 έτη.
Την ίδια ώρα, 35 ασθενείς εξακολουθούσαν να νοσηλεύονται. Από αυτούς, οι 19 βρίσκονταν σε τυπικούς θαλάμους νοσοκομείων και οι 16 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ κανένας δεν ήταν σε Μονάδα Υψηλής Εξάρτησης. Συνολικά, 61 ασθενείς είχαν πάρει εξιτήριο, ενώ πέντε από τα καταγεγραμμένα κρούσματα δεν χρειάστηκαν νοσηλεία.
Η ηλικία φαίνεται να είναι βασικό χαρακτηριστικό των πιο σοβαρών περιπτώσεων. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις του ΚΝΣ είναι τα 73 έτη, αν και οι περιπτώσεις καλύπτουν ένα πολύ μεγαλύτερο ηλικιακό εύρος, από 19 έως 91 έτη.
Η πραγματική έκταση των λοιμώξεων μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη
Τα 110 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα εγχώρια δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τον συνολικό αριθμό των ατόμων που έχουν μολυνθεί.
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας οροεπιδημιολογικής μελέτης του 2010, για κάθε μεμονωμένο κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του ΚΝΣ υπάρχουν περίπου 140 μολυσμένα άτομα, τα οποία είτε αναπτύσσουν ήπια συμπτώματα είτε παραμένουν ασυμπτωματικά.
Αυτή είναι μια σημαντική προειδοποίηση κατά την ερμηνεία των επίσημων στοιχείων: τα καταγεγραμμένα σοβαρά κρούσματα αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μέρος της συνολικής κυκλοφορίας του ιού στον πληθυσμό.
Η Αττική στο επίκεντρο της φετινής κυκλοφορίας
Το γεωγραφικό μοτίβο είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, καθώς η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής viral δραστηριότητας.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί και εξιχνιαστεί υποθέσεις σε 39 δήμους, σε 14 περιφερειακές ενότητες και σε τέσσερις περιφέρειες: Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησος.
Στην Αττική έχουν πληγεί περιοχές της Ανατολικής Αττικής και του Βόρειου, Δυτικού, Κεντρικού και Νότιου Τομέα της Αθήνας, καθώς και του Πειραιά. Εκτός Αττικής κρούσματα έχουν καταγραφεί στις περιφερειακές ενότητες Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων, Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Σερρών και Λακωνίας.
Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ σημειώνει ότι ιδιαίτερα στην Περιφέρεια Αττικής υπάρχει ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού φέτος, με αυξημένα κρούσματα σε συγκεκριμένες περιοχές και περιφερειακές ενότητες.
Σπάτα-Αρτέμιδα και Μαρκόπουλο από τις περιοχές με μεγαλύτερη επιβάρυνση
Ιδιαίτερα χτυπημένη εμφανίζεται η Ανατολική Αττική.
Στο δήμο Σπάτων-Αρτέμιδας έχουν καταγραφεί 11 ασθενείς με εκδηλώσεις ΚΝΣ και δύο χωρίς τέτοιες εκδηλώσεις. Στο δήμο Μαρκόπουλου Μεσογαίας έχουν αναφερθεί οκτώ ασθενείς με προσβολή ΚΝΣ και τρεις χωρίς, ενώ στον δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης πέντε περιπτώσεις με εκδηλώσεις ΚΝΣ και δύο χωρίς.
Στην Παλλήνη υπάρχουν πέντε κρούσματα με προσβολή του ΚΝΣ, στην Αγία Παρασκευή έξι, στις Αχαρνές τρία, στο Χαλάνδρι τρία, στη Γλυφάδα τρία και στον δήμο Αθηναίων τρία.
Το ποσοστό των σοβαρών κρουσμάτων είναι ιδιαίτερα υψηλό σε ορισμένους δήμους της Ανατολικής Αττικής. Στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας υπάρχουν 36,8 περιπτώσεις με εκδηλώσεις ΚΝΣ ανά 100.000 κατοίκους, ενώ στα Σπάτα-Αρτέμιδα το ποσοστό ανέρχεται σε 31.5 ανά 100.000 κατοίκους.
«Δήμοι υψηλού κινδύνου χωρίς ανθρώπινα κρούσματα ακόμη
Η εστίαση των υγειονομικών αρχών δεν περιορίζεται σε τομείς όπου έχουν ήδη καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα.
Βάσει αξιολόγησης επιδημιολογικών και γεωμορφολογικών δεδομένων, επιπλέον δήμοι έχουν ταξινομηθεί ως «περιοχές υψηλού κινδύνου»: Κηφισιά, Ηράκλειο, Φιλοθέη-Ψυχικό και Μεταμόρφωση στο Βόρειο Τομέα Αθηνών, Καλλιθέα και Νέα Σμύρνη στο Νότιο Τομέα, Νέα-Χαηλευτική-Νέα Φιλαδέλφεια. Τομέα, καθώς και οι δήμοι Αμφίπολης Σερρών, Ηρωικής Πόλης Νάουσας Ημαθίας και Δέλτα στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Σε αυτούς τους δήμους δεν είχαν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα μέχρι τη δημοσίευση της έκθεσης. Η κατάταξή τους ως υψηλού κινδύνου προέρχεται από παράγοντες όπως η εγγύτητα σε ήδη πληττόμενους δήμους, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα.
Ο ιός ανιχνεύεται και στα άλογα
Η κτηνιατρική επιτήρηση παρέχει επίσης ένδειξη της ευρύτερης γεωγραφικής κυκλοφορίας του ιού.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου, πρόσφατες μολύνσεις από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ιπποειδή είχαν καταγραφεί σε πέντε συνολικά τοποθεσίες ή οικισμούς, στις περιφερειακές ενότητες Ανατολικής Αττικής, Δράμας και Πρέβεζας, καθώς και στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Όπως τονίζεται στην έκθεση, η ανίχνευση πρόσφατης μόλυνσης σε ιπποειδή υποδηλώνει κυκλοφορία του ιού και σε αυτές τις περιοχές.
Ενισχυμένη επιτήρηση και διερεύνηση κάθε υπόθεσης εντός 24 ωρών
Η αντιμετώπιση της κατάστασης βασίζεται σε ένα ενισχυμένο σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης, το οποίο εφαρμόζει ο ΕΟΔΥ συνεχώς από το 2010.
Κάθε αναφερόμενο κρούσμα διερευνάται εντός 24 ωρών, μέσω επαφής με τους θεράποντες ιατρούς και συνέντευξης με τον ασθενή. Ο στόχος είναι να προσδιοριστεί ο πιθανός τόπος έκθεσης, οι παράγοντες κινδύνου και η σοβαρότητα της νόσου. Για τους νοσηλευόμενους ασθενείς, η κλινική πορεία και το τελικό αποτέλεσμα παρακολουθούνται καθημερινά.
Επίσης, υπάρχει καθημερινή επικοινωνία με εργαστήρια που πραγματοποιούν εξετάσεις για τον ιό, ενώ παρέχεται υποστήριξη για την εργαστηριακή διερεύνηση ύποπτων κρουσμάτων και για τη λειτουργία εξειδικευμένων εργαστηρίων. Ο ΕΟΔΥ έχει εκδώσει συγκεκριμένες οδηγίες προς τους επαγγελματίες υγείας για την ανάγκη έγκαιρου εντοπισμού και διερεύνησης ύποπτων κρουσμάτων.
Τον Μάιο του 2026 εστάλη ενημερωτική επιστολή σε όλες τις υγειονομικές εγκαταστάσεις και τους ιατρικούς συλλόγους της χώρας, ενώ όταν εμφανίζονται κρούσματα σε συγκεκριμένες περιοχές, οι τοπικές μονάδες υγείας λαμβάνουν επιπλέον επείγουσες ενημερώσεις.
Ομοίως, οι περιφέρειες, οι δήμοι, οι διευθύνσεις δημόσιας υγείας, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Εθνικό Κέντρο Αίματος ενημερώνονται για τα διαγνωσμένα κρούσματα και τα προτεινόμενα μέτρα αντιμετώπισης. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην ασφάλεια του αίματος.
Μια διατομεακή ομάδα εργασίας αξιολογεί επιδημιολογικά, εντομολογικά, γεωμορφολογικά και άλλα διαθέσιμα δεδομένα και καθορίζει τις «πληγείσες» περιοχές και τις περιοχές «υψηλού κινδύνου».
Στις περιοχές αυτές εφαρμόζονται τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια του αίματος από το Εθνικό Κέντρο Αίματος, ενώ η σχετική καθοδήγηση για τις υπηρεσίες αίματος της χώρας αποφασίζεται και διακινείται από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).
Τα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών ενισχύθηκαν
Η ολοκληρωμένη διαχείριση των κουνουπιών διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην πρόληψη και αποτελεί ευθύνη των τοπικών αρχών.
Τον Μάρτιο του 2026, το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε ειδική εγκύκλιο για προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών, ενώ το εθνικό σχέδιο δράσης προβλέπει διαφορετικές παρεμβάσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής.
Ο ΕΟΔΥ ζήτησε από τις περιφέρειες και τους δήμους την έγκαιρη έναρξη, σωστή οργάνωση και αποτελεσματική εφαρμογή των προγραμμάτων καταπολέμησης των κουνουπιών. Όταν εμφανίζονται νέα κρούσματα, οι τοπικές αρχές λαμβάνουν επείγουσες ενημερώσεις και συμβουλεύονται, μεταξύ άλλων, να εντείνουν τις επιχειρήσεις καταπολέμησης των κουνουπιών και να ενισχύσουν την ενημέρωση του κοινού σε τοπικό επίπεδο.
Παράλληλα, παρακολουθείται η πρόοδος των έργων καταπολέμησης των κουνουπιών ανά περιφέρεια ή περιφερειακή ενότητα.
Οι παγίδες κουνουπιών ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης
Η εντομολογική επιτήρηση αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής.
Ο ΕΟΔΥ σε συνεργασία με άλλους φορείς τοποθετεί κουνουπιοπαγίδες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Τα κουνούπια που συλλέγονται ελέγχονται για την παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πριν ή παράλληλα με την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων.
Όταν υπάρχουν ενδείξεις για κυκλοφορία του ιού στα κουνούπια, ενημερώνονται άμεσα οι αρμόδιες περιφερειακές αρχές ώστε να εφαρμοστούν στοχευμένα μέτρα καταπολέμησης. Ο ΕΟΔΥ συνιστά επίσης την εντατικοποίηση της εντομολογικής επιτήρησης στις ευρύτερες πληγείσες περιοχές.
Για το 2026, έχει δημιουργηθεί ένα ενισχυμένο δίκτυο εντομολογικής επιτήρησης, με αντιπροσωπευτική γεωγραφική εξάπλωση των τόπων δειγματοληψίας και συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και δημοσίων φορέων.
Ο ιός είναι πλέον εγκατεστημένος στην Ελλάδα – αναμένονται νέα κρούσματα
Η παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου δεν αντιμετωπίζεται ως εφάπαξ φαινόμενο που περιορίζεται στο φετινό καλοκαίρι.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, κρούσματα έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα κατά τις περιόδους από το 2010 έως το 2014 και από το 2017 έως το 2025, κυρίως τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες. Στο παρελθόν, η κυκλοφορία του ιού έχει τεκμηριωθεί σε όλες τις περιοχές της χώρας.
Η σχεδόν ετήσια εμφάνιση κρουσμάτων από το 2010 δείχνει, σύμφωνα με την έκθεση, ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μήνυμα του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες είναι σαφές: η διάγνωση επιπλέον κρουσμάτων θεωρείται πιθανή, τόσο σε περιοχές όπου ήδη κυκλοφορεί ο ιός όσο και ενδεχομένως σε νέες περιοχές.
Η γεωγραφική εξάπλωση δεν μπορεί να προβλεφθεί με σιγουριά, καθώς η επιδημιολογία του ιού επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Για το λόγο αυτό, η συμβουλή προστασίας δεν αφορά μόνο κατοίκους της Αττικής ή σε δήμους όπου έχουν ήδη καταγραφεί κρούσματα.
Στα συμπεράσματά του, ο ΕΟΔΥ προσδιορίζει τρεις βασικούς πυλώνες ως τα καταλληλότερα μέτρα για τον έλεγχο της μόλυνσης: την επιδημιολογική επιτήρηση, την έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης των κουνουπιών και την ατομική προστασία από τα κουνούπια. Ταυτόχρονα, η συνεχής επαγρύπνηση κρίνεται απαραίτητη, τόσο μεταξύ των επαγγελματιών υγείας όσο και μεταξύ των τοπικών και εθνικών αρχών.
