Μια «πιο ακτιβιστική» βιομηχανική πολιτική
Η ανάγκη εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς, όπως προτείνεται από τις εκθέσεις Letta και Draghi, συμφωνήθηκε ομόφωνα ως ένας τρόπος για να απλοποιηθεί η ζωή των επιχειρήσεων. Και αυτό μπορεί να γίνει χωρίς απαραιτήτως «απελευθέρωση», γιατί πρέπει να αποφύγουμε να βλάψουμε την ασφάλεια των καταναλωτών και των εργαζομένων ή την οικονομική σταθερότητα.
Το θέμα δεν είναι να ευνοηθούν οι σημερινοί «εθνικοί ή ευρωπαϊκοί πρωταθλητές», αλλά κυρίως να επιτραπεί η ανάδειξη «μελλοντικών πρωταθλητών Ευρώπης».
Η ανάγκη ενθάρρυνσης της εμφάνισης ή/και της ενίσχυσης μιας βιομηχανίας αιχμής στην Ευρώπη δίνει νέο ρόλο σε μια πιο «ακτιβιστική» βιομηχανική πολιτική. Όμως, σε έναν κόσμο όπου η Ευρώπη υστερεί σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα όχι τόσο ως προς τον αριθμό των νέων εταιρειών (start-ups) που δημιουργούνται, αλλά σε νέες εταιρείες που παρουσιάζουν ισχυρή ανάπτυξη (scale-ups, unicorns), είναι θεμελιώδες αυτή η βιομηχανική πολιτική να συνοδεύεται από μια έντονη πολιτική ανταγωνισμού. Το θέμα δεν είναι να ευνοηθούν οι σημερινοί «εθνικοί ή ευρωπαϊκοί πρωταθλητές», αλλά κυρίως να επιτραπεί η ανάδειξη «μελλοντικών πρωταθλητών Ευρώπης».
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την αμυντική βιομηχανία (αλλά και για μεγάλες υποδομές, ενέργεια και άλλες), όπου οι μεγάλοι «εθνικοί πρωταθλητές» κυριαρχούν συχνά στις δημόσιες προμήθειες, ενώ στην Ουκρανία είναι συχνά νέες καινοτόμες εταιρείες που προσφέρουν τις κύριες στρατιωτικές λύσεις.
Ιστορικό συμβόλαιο, τεράστιες προσλήψεις, έσοδα ρεκόρ: οι τρελές φιγούρες του Odoo
Μια πραγματικά ευρωπαϊκή άμυνα
Το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο καταδεικνύει επίσης την ανάγκη για μια πραγματικά ευρωπαϊκή άμυνα, δηλαδή αύξηση των προϋπολογισμών αλλά και, κυρίως, περισσότερες συνέργειες μέσω μιας πραγματικής ενιαίας αγοράς σε αυτόν τον τομέα, και ως εκ τούτου απαιτεί διαγωνισμούς σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Όπως είπε πρόσφατα ο Μάριο Ντράγκι: Η Ευρώπη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη όταν είναι ομοσπονδιακή, όπως με τις νομισματικές, εμπορικές ή ανταγωνιστικές πολιτικές, αλλά όχι όταν παραμένει μια ομάδα κρατών μελών που είναι πιθανό να διαιρεθεί, όπως σε θέματα άμυνας.
Αυτό θα απαιτήσει, όπως προτείνει η έκθεση Ντράγκι, να μεταφερθεί μέρος των εθνικών προϋπολογισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως είπε πρόσφατα ο Μάριο Ντράγκι: Η Ευρώπη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη όταν είναι ομοσπονδιακή, όπως με τις νομισματικές, εμπορικές ή ανταγωνιστικές πολιτικές, αλλά όχι όταν παραμένει μια ομάδα κρατών μελών που είναι πιθανό να διαιρεθεί, όπως σε θέματα άμυνας.
Η πράσινη μετάβαση
Όσον αφορά την πράσινη μετάβαση, είναι απαραίτητο όχι μόνο για την προστασία του κλίματος αλλά ως γεωπολιτική επιταγή για την Ευρώπη: ένα μεγαλύτερο μερίδιο ενέργειας χωρίς άνθρακα θα αποτελούσε σημαντικό πλεονέκτημα σε μια εποχή που η προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει γίνει αβέβαιη και πολύ πιο ακριβή.
Το I-care ξεπερνά το ορόσημο αποτίμησης των δισεκατομμυρίων ευρώ: «Το να γίνεις μονόκερος είναι ένα συμβολικό ορόσημο»
Τρεις απαντήσεις
Πώς να επιτύχετε «περισσότερη Ευρώπη» ως δρόμο προς περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης; Πώς να μειωθεί ο αριθμός των εθνικών κανονισμών και να μεταφερθούν οι εθνικοί προϋπολογισμοί σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Και πώς μπορούμε να αποφύγουμε την πρόοδο που ακολουθείται από πισωγυρίσματα (όπως στον τομέα της πράσινης μετάβασης), αφού η εμπιστοσύνη στη σταθερότητα των κανονισμών είναι απαραίτητη για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων;
Ένα «ρεαλιστικό» ευρωπαϊκό σχέδιο, επαρκώς στοχευμένο ώστε να αποφευχθεί η αμφισβήτηση των εθνικών κανονισμών που θεωρούνται απαραίτητοι.
Στη συζήτηση προέκυψαν τρεις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα:
- Η ανάγκη για ένα «σχέδιο κινητοποίησης» ώστε οι ευρωπαίοι πολίτες να το τηρούν. Μια «Ευρώπη που προστατεύει την ευημερία και την ασφάλειά μας» με βάση τις παραπάνω αρχές θα μπορούσε να αποτελέσει ένα τέτοιο έργο, εάν συνοδεύεται από οικονομική αποζημίωση για την προστασία των αναπόφευκτων «χαμένων» από τις βιομηχανικές αλλαγές, ιδιαίτερα στην περίπτωση της ψηφιακής και περιβαλλοντικής μετάβασης.
- Ένα «ρεαλιστικό» ευρωπαϊκό σχέδιο, επαρκώς στοχευμένο ώστε να αποφευχθεί η αμφισβήτηση των εθνικών κανονισμών που θεωρούνται απαραίτητοι (το παράδειγμα ενός 28μι έχει αναφερθεί καθεστώς για τις εταιρείες, το οποίο επικεντρώνεται περισσότερο από ό,τι επί του παρόντος σε νέες, εταιρείες υψηλής ανάπτυξης και περιορίζεται σε ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων).
- Τέλος, μια «ευέλικτη ολοκλήρωση», που βασίζεται σε έναν «συνασπισμό των πρόθυμων» ανοιχτή σε μελλοντικούς εισερχόμενους (όπως συνέβη με το Σένγκεν ή με το ευρώ), ένας συνασπισμός που μπορεί να υπερβεί ακόμη και τα σημερινά κράτη μέλη: η περίπτωση της άμυνας, όπου η συμμετοχή από το Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη και την Ουκρανία θα ήταν πολύ επωφελής, είναι μια προφανής περίπτωση.
Η δυσκολία αυτής της φιλόδοξης ατζέντας δεν πρέπει να υποτιμάται. Αλλά δεν πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τη σημασία του, ούτε τον επείγον του, σε έναν κόσμο που αλλάζει πολύ γρήγορα..
