Σειρήνες αεροπορικής επιδρομής ήχησαν ξανά σε περιοχές της Ιορδανίας νωρίς την Τρίτη, καθώς ιρανικοί πύραυλοι στόχευαν το βασίλειο.
«Το σύστημα αεράμυνας αναχαίτισε και κατέρριψε απόψε τρεις πύραυλους που προέρχονταν από το έδαφος του Ιράν που εισήλθαν στον ιορδανικό εναέριο χώρο και στόχευσαν το έδαφος του βασιλείου», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο στρατός.
Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί, αλλά τα τελευταία χτυπήματα ακολούθησαν μια σειρά επιθέσεων που αύξησαν τα διακυβεύματα για έναν από τους στενότερους Άραβες συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών τις τελευταίες ημέρες: Δύο μέλη του αμερικανικού στρατού σκοτώθηκαν και περίπου 30 άλλοι τραυματίστηκαν από επίθεση ιρανικού πυραύλου σε αμερικανική βάση στην Ιορδανία την περασμένη εβδομάδα.
Η Ιορδανία είναι μία από τις οκτώ αραβικές χώρες που φιλοξενούν μόνιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ. Ορισμένες από τις άλλες χώρες υποδοχής -ιδιαίτερα τα κράτη του Κόλπου- έχουν γίνει στόχοι ιρανικών επιθέσεων από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινές επιθέσεις στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Αν και το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους προς την Ιορδανία λίγο αργότερα, υπήρξε έκτοτε μια ηρεμία στις άμεσες επιθέσεις στο βασίλειο, γεγονός που βοήθησε στην αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν προς το Ισραήλ, με το επιχείρημα ότι ενεργεί για την υπεράσπιση του εναέριου χώρου του.
«Το Ιράν επιφυλάχθηκε να ανταποκριθεί στα πυρά σε οποιοδήποτε κράτος στην περιοχή που φιλοξενεί στρατιωτικές δυνάμεις ή βάσεις των ΗΠΑ και η Ιορδανία είναι μία από αυτές», δήλωσε στη DW ο Έρβιν βαν Βέεν, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Clingendael της Χάγης.
Την Κυριακή, σε μια πρώτη διπλωματική κλιμάκωση, η Ιορδανία κάλεσε τον κορυφαίο διπλωμάτη του Ιράν στο Αμμάν για να απαιτήσει τον άμεσο τερματισμό σε αυτό που το υπουργείο Εξωτερικών αποκάλεσε «αδικαιολόγητες και κραυγαλέες ιρανικές επιθέσεις».
Το πολιτικό και οικονομικό σχοινί της Ιορδανίας
Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος ξένος υποστηρικτής της Ιορδανίας. Στο πλαίσιο ενός επταετούς Μνημονίου Κατανόησης που υπογράφηκε το 2022, η Ουάσιγκτον συμφώνησε να παρέχει 1,45 δισεκατομμύρια δολάρια (1,27 δισεκατομμύρια €) ετησίως σε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια. Το 2025, το Κογκρέσο το αύξησε σε 1,65 δισεκατομμύρια δολάρια, το οποίο ήταν τριπλάσιο από το 2010.
Επιπλέον, μια Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας που υπογράφηκε τον Ιανουάριο του 2021 παρέχει στις αμερικανικές δυνάμεις επίσημη πρόσβαση στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Ιορδανίας. Σύμφωνα με πρόσφατη αναφοράυπάρχουν επί του παρόντος 4.000 στρατιώτες των ΗΠΑ, περισσότεροι από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, σταθμευμένοι στην Ιορδανία.
Τον Μάρτιο, ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιορδανίας Ayman Safadi επέμεινε ότι δεν υπήρχαν ξένες στρατιωτικές βάσεις στη χώρα. Η Kelly Petillo, διευθύντρια προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, είπε ότι ένας λόγος για την υποβάθμιση της ξένης στρατιωτικής παρουσίας στην Ιορδανία μπορεί να είναι το αίσθημα κατά των ΗΠΑ.
«Παρά τις προσπάθειες της Ιορδανίας να παραμείνει ουδέτερη σε αυτόν τον πόλεμο, οι υπάρχουσες συμμαχίες όπως αυτή με τις ΗΠΑ όχι μόνο επηρεάζουν την εύθραυστη ασφάλεια της Ιορδανίας αλλά προκαλούν και τη δημόσια δυσαρέσκεια», είπε στη DW.
Υπέθεσε ότι η Ιορδανία, όπως και οι σύμμαχοί της στον Κόλπο στην περιοχή, μπορεί να αρχίσει να αμφισβητεί εάν η συμμαχία της με τις ΗΠΑ ήταν ωφέλιμη για τη σταθερότητα της χώρας ή πράγματι αιτία αστάθειας.
Δημοσκόπηση του 2026 από το Arab Barometer, ένα μη κομματικό δίκτυο έρευνας της κοινής γνώμης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο το 12% των Ιορδανών βλέπει ευνοϊκά την εξωτερική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Σχέσεις Ιορδανίας-Ισραήλ
«Ο άλλος κίνδυνος για το Αμμάν είναι ότι οι επιθέσεις του Ιράν θα μπορούσαν επίσης να το τοποθετήσουν στο ίδιο στρατόπεδο με το Ισραήλ», προειδοποίησε ο Πετίλο. «Αυτή η εντύπωση θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω δυσαρέσκεια στο ευρύτερο κοινό, δημιουργώντας χώρο για διαμαρτυρίες όπως είχαν ήδη δει κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, όταν οι άνθρωποι ζήτησαν να τερματιστεί η ειρηνευτική συνθήκη Ισραήλ-Ιορδανίας το 1994».
Τα τελευταία τρία χρόνια, οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιορδανίας έχουν γίνει ολοένα και πιο τεταμένες. Τον Νοέμβριο του 2023, οι δύο χώρες ανακάλεσαν τους πρεσβευτές τους μετά την καταδίκη της Ιορδανίας για τη συμπεριφορά του Ισραήλ κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου του στη Γάζα, ο οποίος εξαπολύθηκε μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η Χαμάς θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και άλλους.
Η Ιορδανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την προώθηση μιας λύσης δύο κρατών, η οποία θα παρείχε στους Παλαιστίνιους το δικό τους κράτος μαζί με το Ισραήλ.
Το παλαιστινιακό ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους Ιορδανούς πολίτες καθώς περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της βασίλισσας Ράνιας, έχει παλαιστινιακές ρίζες. Περίπου 2,4 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι πρόσφυγες ζουν στην Ιορδανία, σύμφωνα με την Υπηρεσία Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή (UNRWA).
Ωστόσο, η Ιορδανία έχει επανειλημμένα απορρίψει οποιαδήποτε περαιτέρω μετακίνηση Παλαιστινίων στο βασίλειο, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη το υψηλό κόστος φιλοξενίας προσφύγων των οποίων η επιστροφή κάθε άλλο παρά εγγυημένη είναι.
«Η Ιορδανία αντιμετώπισε μια τεράστια μείωση στη χρηματοδότηση της USAID και την αποχώρηση των ΗΠΑ από την UNRWA», είπε ο Πετίλο.
Αυτό έρχεται καθώς η Ιορδανία συνεχίζει να αγωνίζεται με το υψηλό δημόσιο χρέος και την ανεργία.
Η λαϊκή οργή που σχετίζεται με το Ισραήλ επιδεινώθηκε πρόσφατα από την επέκταση των εποικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, η οποία σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη και τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει επιταχυνθεί από το 2023. Η αυξημένη βία εποίκων έχει επιδεινώσει τη ζωή των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη.
Σύμφωνα με την οργάνωση βοήθειας Save the Children, περισσότερα από 1.000 παλαιστίνια παιδιά εκτοπίστηκαν λόγω της αύξησης της βίας από εποίκους στη Δυτική Όχθη τους πρώτους έξι μήνες του 2026. Αυτός ήταν ο μισός συνολικός αριθμός παιδιών που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω της βίας των εποίκων κατά τη διάρκεια ολόκληρης της προηγούμενης τριετίας.
«Όπως έγραψε ο σημερινός ισραηλινός συνασπισμός στη δική του συμφωνία συνασπισμού στην αρχή της θητείας του το 2022, σκοπεύει τελικά να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη», είπε ο Erwin van Veen.
«Η Ιορδανία είναι, από πολλές απόψεις, μεταξύ ενός βράχου και ενός σκληρού τόπου, καθώς έχει λίγα περιθώρια ελιγμών – ούτε προς το Ισραήλ, το Ιράν ούτε την Ουάσιγκτον», πρόσθεσε.
Η Δυτική Όχθη, μια μεσόγεια περιοχή περίπου 5.655 τετραγωνικών χιλιομέτρων (2.183 τετραγωνικά μίλια), βρίσκεται μεταξύ του Ισραήλ και της Ιορδανίας. Το Ισραήλ πήρε τον έλεγχό του από την Ιορδανία στον Πόλεμο των Έξι Ημερών του 1967. Σύμφωνα με το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, «η δημιουργία οικισμών από το Ισραήλ σε κατεχόμενα από το 1967 παλαιστινιακά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, δεν είχε νομική ισχύ».
Επιμέλεια: Anne Thomas, Carla Bleiker
