Καθώς ο κόσμος γιορτάζει την Ημέρα της Γης το 2026 με θέμα «Η Δύναμη μας, ο Πλανήτης μας», η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιστορίας που είναι ταυτόχρονα προειδοποίηση και έργο σε εξέλιξη.
Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η χώρα πλέει βαθύτερες κλιματικές πιέσεις στη γη, το νερό και τις θάλασσές της.
Η παγκόσμια κρίση πίσω από την κλιματική πραγματικότητα της Ελλάδας
Η έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού για την Κατάσταση του Παγκόσμιου Κλίματος 2025 επιβεβαίωσε ότι το 2015 έως το 2025 είναι τα 11 θερμότερα χρόνια στην καταγεγραμμένη ιστορία.
Το έτος 2025 ήταν περίπου 1,43°C (2,57°F) πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Για πρώτη φορά, η έκθεση παρακολούθησε την ενεργειακή ανισορροπία της Γης ως επίσημο δείκτη, καταγράφοντας την στο υψηλότερο σημείο της από την έναρξη της παρακολούθησης το 1960.
Μια μελέτη του Ιανουαρίου 2026 στο Advances in Atmospheric Sciences, με επικεφαλής τον Lijing Cheng της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, διαπίστωσε ότι η περιεκτικότητα σε θερμότητα των ωκεανών αυξήθηκε κατά περίπου 23 zettajoules μεταξύ 2024 και 2025.
Ο Cheng περιέγραψε την αύξηση ως εξαιρετικά και ανησυχητικά μεγάλη, που ισοδυναμεί με περίπου 210 φορές τη συνολική ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της ανθρωπότητας. Η Μεσόγειος, ημι-κλειστή και αργή στην ανταλλαγή νερού, βρίσκεται ακριβώς στη μέση αυτού του συστήματος θέρμανσης.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της κρίσης πυρκαγιάς στην Ευρώπη
Η εποχή των πυρκαγιών του 2025 άφησε βαθιά σημάδια στην Ελλάδα. Μια μελέτη του World Weather Attribution διαπίστωσε ότι οι πυρκαγιές σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία ήταν 22% πιο έντονες λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες πυρκαγιάς στην Ανατολική Μεσόγειο είναι τώρα δέκα φορές πιο πιθανό από ό,τι στην προβιομηχανική εποχή. Ο ερευνητής δασικών πυρκαγιών Γαβριήλ Ξανθόπουλος του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού σημείωσε ότι οι πυροσβέστες δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στους ανέμους που ηρεμούν για να ανακτήσουν τον έλεγχο, ένα πρότυπο από το οποίο εξαρτιόταν ιστορικά τα συνεργεία.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Climate προέβλεψε ότι η κατηγορία κινδύνου πυρκαγιάς στην Ελλάδα θα μπορούσε να αυξηθεί από το 4% ιστορικά έως και το 16% στις χειρότερες εκπομπές. Η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα αντιμετωπίζουν τις πιο έντονες αυξήσεις.
Η ανάλυση στο Atmosphere διαπίστωσε ότι οι ζεστές μέρες στην Ελλάδα τριπλασιάστηκαν την περίοδο 1991-2020 σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες, με τους καύσωνες στην Αθήνα να τετραπλασιάζονται την ίδια περίοδο.
Οι θάλασσες ζεσταίνονται, τα νησιά στεγνώνουν
Μια μετα-ανάλυση του 2025 με επικεφαλής το GEOMAR Helmholtz Center for Ocean Research Kiel, που ανασκόπησε 131 επιστημονικές μελέτες και δημοσιεύτηκε στο Scientific Reports, διαπίστωσε ότι ο Ιούλιος 2025 ήταν ο θερμότερος μήνας που έχει καταγραφεί για τη Μεσόγειο Θάλασσα με μέσο όρο 26,9°C (80,4°F).
Τα αποθέματα ιχθύων αντιμετωπίζουν πιθανή μείωση 30 έως 40% και πάνω από το 60% των περιοχών φωλεοποίησης θαλάσσιων χελωνών κινδυνεύουν να εξαφανιστούν λόγω της διάβρωσης των ακτών. Ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Abed El Rahman Hassoun προειδοποίησε ότι οι συνέπειες της θέρμανσης δεν είναι πλέον μελλοντικές προβλέψεις αλλά ζημιές που συμβαίνουν τώρα.
Η μελέτη ανέφερε μειώσεις έως και 50% στα νησιά του νότιου Αιγαίου μέχρι το 2049. Μια μελέτη ξαφνικής ξηρασίας στο Land, η πρώτη του είδους της για την Ελλάδα, προσδιόρισε την Κεντρική Ελλάδα και τη Θεσσαλία ως τις πιο εκτεθειμένες στην ξηρασία περιοχές. Ζήτησε την ανάπτυξη τοπικά προσαρμοσμένων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
Η Ελλάδα απωθεί με πολιτική και δύναμη
Η Ελλάδα δεν μένει στάσιμη. Τον Ιούλιο του 2025, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ένα εθνικό σχέδιο ανθεκτικότητας στο νερό που ανταποκρίνεται άμεσα στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης της ξηρασίας που πλήττει νησιά όπως η Σαντορίνη, η Κρήτη και η Νάξος.
Η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει νωρίτερα ένα επενδυτικό πακέτο 5,9 δισεκατομμυρίων ευρώ (6,91 δισεκατομμύρια δολάρια) τον Σεπτέμβριο του 2024 για τη χρηματοδότηση έργων αφαλάτωσης που τροφοδοτούνται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παράλληλα με τις αναβαθμίσεις των υποδομών.
Στοιχεία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος δείχνουν ότι το 57% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας προερχόταν από αιολικές, ηλιακές και υδροηλεκτρικές πηγές το 2023, μια αύξηση 147% στην παραγωγή καθαρής ενέργειας από το 2014. Το μερίδιο του λιγνίτη στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε στο ιστορικό χαμηλό του 5,7% το 2024, με προγραμματισμένη έως το τέλος της σταδιακής κατάργησης2.
Ο Δείκτης Απόδοσης Κλιματικής Αλλαγής 2026, που δημοσιεύτηκε από τη Germanwatch και τους συνεργάτες της, αναγνώρισε την πρόοδο της Ελλάδας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ ζήτησε ένα σαφέστερο σχέδιο σταδιακής κατάργησης του φυσικού αερίου και ταχύτερη ανάπτυξη του δικτύου.
Καθώς η Ημέρα της Γης 2026 εφιστά την παγκόσμια προσοχή στην κατάσταση του πλανήτη, η Ελλάδα στέκεται ως μια χώρα όπου οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και η προσπάθεια αντιμετώπισής τους είναι και οι δύο ξεκάθαρα ορατές.
