Πέρυσι, να θυμίσουμε, ο Ουμπέρτο Παζολίνι βγήκε στις οθόνες Η Επιστροφήμια ιστορία με επίκεντρο την επιστροφή του Οδυσσέα στο νησί του την Ιθάκη που άφησε στην άκρη τα πρώτα δώδεκα τραγούδια τουΟδύσσεια. Μια μικρή ταινία arthouse, λίγο break, μερικές φορές κιτς, η οποία ωστόσο ωφελήθηκε από την παρουσία των Ralph Fiennes και Juliette Binoche στο casting και η οποία γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα.
Με φαραωνικό προϋπολογισμό που υπολογίζεται σε περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια, περίπου δέκα επιτυχημένους ηθοποιούς και γυρίσματα απλώνονται σε πολλές χώρες (Ελλάδα, Σικελία, Μαρόκο, Ισλανδία και Σκωτία), η νέα μεταφορά τουΟδύσσειααυτή τη στιγμή στις αίθουσες, δεν ανήκει καθόλου στην ίδια κατηγορία ταινιών. Υποθέτοντας έναν τρόπο παραγωγής του Χόλιγουντ, η εκδοχή του Κρίστοφερ Νόλαν στοχεύει να ευχαριστήσει τους αναγνώστες του Ομήρου όσο και τους θαυμαστές των επών και του πιο σύγχρονου κινηματογράφου δράσης.
Για χρόνια, ο διευθυντής τουΕναρξηδ’Διάστεροςδ’Οπενχάιμερ και η τριλογία Ο Σκοτεινός Ιππότης ονειρευόταν να σκηνοθετήσει τοΟδύσσειαΕΧΕΙ ; προφανώς περίμενε την κατάλληλη στιγμή για να το κάνει αυτό.
Αναρχία και επιστροφή στην τάξη
Ίσως λιγότερο πολιτική από την ταινία του Ουμπέρτο Παζολίνι, επειδή επικεντρώνεται περισσότερο στο φανταστικό και το επικό, η εκδοχή του Νόλαν δεν αρκείται στην επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη αλλά πραγματεύεται ολόκληρο το έπος του Ομήρου. Διανθισμένο με αναδρομές του Τρωικού Πολέμου, επιδέξια μετρημένες και με λεπτή εισαγωγή από ένα ρευστό και ενδοσκοπικό μοντάζ, το ταξίδι του Οδυσσέα και των ανδρών του για την επιστροφή στην πατρίδα εξελίσσεται παράλληλα με την ιστορία της παρακμής της Ιθάκης. Μια πόλη χωρίς βασιλιά και χωρίς κατακόρυφο εξουσίας, της οποίας η βασίλισσα, η Πηνελόπη, ήταν επί είκοσι χρόνια αντικείμενο πόθου από την πλευρά πολλών διεκδικητών του θρόνου (Robert Pattinson, εξαιρετικός στον ρόλο του Αντίνοου). Έχοντας μεγαλώσει χωρίς το πατρικό πρότυπο που είναι απαραίτητο για την αυτοκατασκευή και την επιβεβαίωση ενός δυνατού και μάχιμου χαρακτήρα, ο γιος Τηλέμαχος βοηθά ασάλευτος σε αυτό το θλιβερό θέαμα. Αυτός και η μητέρα του καλούν με όλες τους τις ευχές για την επιστροφή του Οδυσσέα – μια επιστροφή στην τάξη. Οι συνήθεις επικριτές της πατριαρχίας, της εξουσίας και της βίας που ενυπάρχει στην άσκηση της εξουσίας αναμφίβολα δεν θα εκτιμήσουν το μήνυμα…
Ο Νόλαν απλώνει το ραβδί για να τον χτυπήσουν
Δυστυχώς για την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο, ο ήρωας του Τρωικού Πολέμου θα έχει πολλές δοκιμασίες να περάσει πριν τους ξαναβρεί. Αρκετά πιστά, ο σκηνοθέτης συνδυάζει τα γνωστά επεισόδια, αποκαλύπτει τα τέρατα (Πολύφημος, Χάρυβδη, Λεστρυγόνες) και παραπέμπει σε αυτές τις γυναικείες μορφές που σημάδεψαν το ταξίδι του Οδυσσέα, προς το καλύτερο (Πηνελόπη και Αθηνά) αλλά και προς το χειρότερο (Κίρκη και Καλυψώ). Τόσο για τις άστοχες παρατηρήσεις της Lupita Nyong’o που επιβεβαίωσε, κατά την προώθηση της ταινίας, ότι ο Όμηρος δεν μπόρεσε να δώσει χώρο στις γυναίκες στο έργο του… Αυτός που ενσαρκώνει στην οθόνη την Ελένη της Τροίας και την αδερφή της Κλυταιμνήστρα, ξεκάθαρα, δεν χρωστάει αυτούς τους δύο ρόλους τόσο πολύ σε κανέναν κανένα πάθος για την αρχαία λογοτεχνία του Χριστού. πρόκληση και εύκολη διαμάχη (το έχουμε ήδη δει με Δουγκέρκη και η θλιβερή εκδίωξή του των 35.000 Γάλλων στρατιωτών που κάλυψαν την υποχώρηση του βρετανικού στρατού κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Dynamo το 1940). Εξ ου και η παρουσία στο κάστινγκ της Έλεν Πέιτζ, στο ρόλο της Οτρ, που από τη χιμαιρική «μετάβαση φύλου» της (αφαίρεση μαστών και λήψη τεστοστερόνης) το 2020, ονομάζεται Έλιοτ Πέιτζ…
Με εντυπωσιακή μαεστρία
Ελάχιστα συνεπής μεταξύ του τρόπου υπεράσπισης μιας παραδοσιακής καθετότητας που γεννήθηκε στον αρχαίο πολιτισμό και της αξιολύπητης επιθυμίας του να συμμορφωθεί με την εποχή του με κάθε κόστος, ο Κρίστοφερ Νόλαν πέτυχε ωστόσο στο στοίχημά του. η ταινία είναι υπέροχη. Ο σκηνοθέτης μας αποδεικνύει, για άλλη μια φορά, ότι ξέρει να λέει μια ιστορία, να συνθέτει ένα καρέ, να εξελίσσει τις κλίμακες λήψης του, να φροντίζει τον φωτισμό του, να εξορθολογίζει το μοντάζ του και να κατευθύνει τους ηθοποιούς με διαλόγους μεγαλύτερους από τη ζωή. Οι ήδη εξοικειωμένοι με τον Nolan, η Anne Hathaway και ο Matt Damon δίνουν πραγματικά τον καλύτερο εαυτό τους.
Η ταινία σίγουρα δεν είναι αριστούργημα, αλλά αυτό ήταν ένα μικρό θέμα. Θα έχει τουλάχιστον το πλεονέκτημα ότι μπόρεσε να διαδώσει στο νεανικό κοινό μια ιστορία που είναι δύσκολο να προσαρμοστεί στον κινηματογράφο, προσφέροντας ίσως στο μέλλον ιδανική υποστήριξη σε καθηγητές κολεγίων που θα κάνουν τους μαθητές τους να σπουδάσουν τον Όμηρο. Αυτό είναι ήδη πολύ.
4 αστέρια από 5
