Από τον Ιούνιο του 2021, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν 36 διαφορετικά καθεστώτα κυρώσεων σε κράτη, ομάδες ή άτομα. Μερικά από αυτά τα μέτρα ισχύουν εδώ και αρκετά χρόνια –όπως οι κυρώσεις των ΗΠΑ στα Βαλκάνια– ενώ άλλα, όπως αυτά που επιβλήθηκαν σε μέλη της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ, εφαρμόζονται για λιγότερο από ένα χρόνο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η χώρα που έχει επιβάλει τα περισσότερα καθεστώτα κυρώσεων, με περισσότερα από 120 περιστατικά τον περασμένο αιώνα, παρόλο που η γενική αποτελεσματικότητα αυτών των κυρώσεων έχει προφανώς την τάση να μειώνεται από τη δεκαετία του 1990.
Είναι αποτελεσματικές οι κυρώσεις;
Από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου έως τη δεκαετία του 1960, οι αμερικανικές κυρώσεις οδήγησαν σε αξιοσημείωτες επιτυχίες όπως, το 1965, αυτές που επιβλήθηκαν κατά της Νότιας Ροδεσίας. Εκείνη την εποχή, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν στο επίκεντρο πολυάριθμων προγραμμάτων διεθνούς βοήθειας, βοήθειας για την ανοικοδόμηση σε χώρες που είχαν καταστραφεί από τον πόλεμο και, μερικές φορές, μεταξύ των μόνων κρατών που παρείχαν βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, και παρά την οικονομική ανάπτυξη χάρη στην πολυμερή βοήθεια πολλών κρατών, οι αμερικανικές κυρώσεις παρέμειναν μάλλον αποτελεσματικές όσο οι στόχοι τους παρέμεναν περιορισμένοι. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν κατά της Λιβύης το 1978 είναι ένα καλό παράδειγμα.
Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, λιγότερο από το ένα τέταρτο των κυρώσεων που επιβλήθηκαν τότε αποσκοπούσαν στην ανατροπή του καθεστώτος του κράτους στο οποίο είχαν επιβληθεί κυρώσεις. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1990, περισσότερα από τα μισά καθεστώτα κυρώσεων είχαν αυτόν τον στόχο. Ένα πολύ γνωστό παράδειγμα είναι αυτό των κυρώσεων που επιβλήθηκαν κατά του Ιράκ το 1990, μετά την εισβολή στο Κουβέιτ από τις δυνάμεις του Σαντάμ Χουσεΐν. Αυτή η υπόθεση –η οποία δεν κατέληξε στην ανατροπή του δικτάτορα– καταδεικνύει το γεγονός ότι οι κυρώσεις σπάνια παράγουν πολιτικές εξελίξεις τόσο οριστικές όσο η αλλαγή καθεστώτος.
Πολλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην εξήγηση της επιτυχίας ή της αποτυχίας ενός καθεστώτος κυρώσεων. Μεταξύ των κυριότερων: το οικονομικό κόστος για το υπό κυρώσεις κράτος, η φύση της εξουσίας του, η πολιτική και κοινωνική του σταθερότητα, ο σύνδεσμος μεταξύ του κράτους που επιβάλλει τις κυρώσεις και του κράτους που υπόκειται σε κυρώσεις, η διεθνής συνοχή, τα φαινόμενα συγκέντρωση γύρω από τη σημαία στο επικυρωμένο κράτος, η φήμη και η εικόνα του τελευταίου και, τέλος, ο χρόνος. Ο πρώτος παράγοντας σε αυτή τη λίστα είναι αναμφίβολα ο πιο καθοριστικός.
ΣΧΕΔΙΟ
- Είναι αποτελεσματικές οι κυρώσεις;
- Η χρήση δευτερογενών κυρώσεων
- Το προηγούμενο των σοβιετικών υδρογονανθράκων
- Οι νόμοι Helms-Burton και D’Amato
- Κυρώσεις επί Τζορτζ Μπους και Μπαράκ Ομπάμα
- Η κυβέρνηση Τραμπ: η ανανέωση των δευτερογενών κυρώσεων
Sophie Marineau είναι διδακτορικός φοιτητής στην ιστορία των διεθνών σχέσεων στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβέν.
