Κόσμος: περισσότερα από 12 GW νέας πυρηνικής δυναμικότητας δρομολογήθηκαν το 2025 (ΙΕΑ)

Η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση συνεχίζεται το 2025 με την εκτόξευση άνω των 12 γιγαβάτ (GW) πυρηνικής δυναμικότητας υπό κατασκευή, σύμφωνα με στοιχεία από τη νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), που δημοσιεύθηκε στις 20 Απριλίου 2026.

Αυτή η κίνηση αντανακλά ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, η οποία θεωρείται ως μια ελεγχόμενη πηγή ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε ένα πλαίσιο αυξημένης ενεργειακής ασφάλειας.

Την ίδια στιγμή, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επιβεβαιώνουν την άνοδό τους στην ισχύ. Η εγκατεστημένη ισχύς έχει φτάσει σε επίπεδο ρεκόρ, με σχεδόν 800 GW να προστίθενται σε ένα μόνο έτος. Η φωτοβολταϊκή ηλιακή ενέργεια κυριαρχεί σε μεγάλο βαθμό σε αυτή τη δυναμική, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 75% των νέων εγκαταστάσεων, ακολουθούμενη από την αιολική ενέργεια. Η αποθήκευση μπαταριών, η οποία αυξάνεται ραγδαία, αναδεικνύεται ως στρατηγικό συμπλήρωμα για τη σταθεροποίηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.

Όλο και περισσότερο ανάπτυξη ενέργειας χωρίς άνθρακα

Το έτος 2025 είναι αξιοσημείωτο για μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η πυρηνική ενέργεια παρήγαγαν μαζί περίπου 600 επιπλέον τεραβατώρες (TWh), τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί. Αυτή η εξέλιξη κατέστησε δυνατή την κάλυψη του μεγαλύτερου μέρους της αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας έτσι τη χρήση ορυκτών καυσίμων.

Στο πλαίσιο αυτό, η παγκόσμια ζήτηση για άνθρακα αυξήθηκε οριακά μόνο, κατά περίπου 0,4%, αντανακλώντας επιβράδυνση της δυναμικής του. Αυτή η σταθερότητα, ωστόσο, καλύπτει τις περιφερειακές ανισότητες, που συνδέονται με τις κλιματικές συνθήκες και τις διακυμάνσεις στις τιμές του φυσικού αερίου.

Αποστολές CO στην τρέχουσα λειτουργία

Στο μέτωπο του κλίματος, οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με την ενέργεια έχουν αυξηθεί μέτρια, περίπου 0,4%. Αυτή η εξέλιξη αντανακλά μια εύθραυστη ισορροπία μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης, της ζήτησης ενέργειας και των προσπαθειών απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Σε ορισμένες μεγάλες οικονομίες, παρατηρούνται αλλαγές. Η Κίνα σημείωσε σταθεροποίηση της ζήτησης για άνθρακα, υποστηριζόμενη από την άνοδο της ισχύος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην Ινδία, οι εκπομπές παρέμειναν γενικά σταθερές, για πρώτη φορά για αρκετές δεκαετίες, ιδιαίτερα υπό την επίδραση των κλιματικών συνθηκών ευνοϊκών για την υδροηλεκτρική ενέργεια. Αντίθετα, ορισμένες προηγμένες οικονομίες έχουν βιώσει μια ελαφρά αύξηση των εκπομπών τους, που συνδέεται με τη διαρκή ενεργειακή ζήτηση.

Καθαρές τεχνολογίες και μετρήσιμο αντίκτυπο

Από το 2019, η ανάπτυξη τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα. ηλιακά, αιολικά, πυρηνικά, ηλεκτρικά οχήματα, κατέστησε δυνατή την αποφυγή σημαντικού μέρους της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.

Οι εκτιμήσεις προτείνουν μείωση ισοδύναμη με 35 exajoules της ενεργειακής ζήτησης, ή περίπου 7% της ετήσιας παγκόσμιας κατανάλωσης.

Αυτές οι τεχνολογίες έχουν επίσης βοηθήσει στην αποφυγή πολλών δισεκατομμυρίων τόνων εκπομπών CO2 κάθε χρόνο, υπογραμμίζοντας τον αυξανόμενο ρόλο τους στην παγκόσμια κλιματική τροχιά.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ), αυτή η εξέλιξη επιβεβαιώνει μια ενεργειακή μετάβαση σε εξέλιξη, αλλά ακόμα ημιτελής.

Το θεσμικό όργανο υπογραμμίζει ότι η άνοδος της ισχύος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί τον κύριο μοχλό απαλλαγής από τον άνθρακα, ενώ υπενθυμίζει τον σταθεροποιητικό ρόλο των ελεγχόμενων δυνατοτήτων όπως η πυρηνική ενέργεια.

Από την πλευρά της, η Παγκόσμια Τράπεζα τονίζει τη σημασία των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, εκτιμώντας ότι η μετάβαση θα απαιτήσει μαζική χρηματοδότηση, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου η ζήτηση ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς.

Αρκετές διεθνείς δεξαμενές σκέψης, ιδίως το Ινστιτούτο Ενεργειακής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και το Ινστιτούτο Brookings, επιμένουν σε μια διπλή δυναμική.

Τα ενεργειακά συστήματα απελευθερώνονται σταδιακά μέσω της καινοτομίας, αλλά η παγκόσμια ζήτηση συνεχίζει να αυξάνεται, διατηρώντας την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα σε αρκετές περιοχές.

Στην αφρικανική ήπειρο, ομάδες σκέψης όπως το Αφρικανικό Κέντρο για τον Οικονομικό Μετασχηματισμό τονίζουν ότι αυτή η ενεργειακή ανασύνθεση ανοίγει στρατηγικές ευκαιρίες.

Η Αφρική, πλούσια σε φυσικούς πόρους και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μπορεί να τοποθετηθεί ως βασικός παράγοντας στη μετάβαση, υπό την προϋπόθεση ότι θα επενδύσει σε υποδομές και τοπικές δεξιότητες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας στις ενεργειακές στρατηγικές αποτελεί επίσης μέρος μιας ευρύτερης λογικής κυριαρχίας και ενεργειακής ασφάλειας. Στην εποχή των γεωπολιτικών ανασυνθέσεων, αρκετά κράτη επανεκτιμούν το μείγμα τους προκειμένου να μειώσουν την έκθεσή τους σε εξωτερικούς κραδασμούς.

Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις πυρηνικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των ακαδημαϊκών και βιομηχανικών κύκλων, αντανακλά μια εξέλιξη στρατηγικών προτεραιοτήτων. Χωρίς να σχετίζεται άμεσα με τον στρατιωτικό τομέα, αυτή η δυναμική αποτελεί μέρος ενός παγκόσμιου περιβάλλοντος όπου οι προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες γίνονται παράγοντας οικονομικής ισχύος και αυτονομίας λήψης αποφάσεων.

Από οικονομική άποψη, αυτή η τάση εγείρει ένα κεντρικό ερώτημα: αυτό της αντιστάθμισης μεταξύ των στόχων των επενδύσεων, της ενεργειακής ασφάλειας και του κλίματος.

Συνεπώς, η ενεργειακή μετάβαση φαίνεται να αποτελεί δομικό μοχλό ανταγωνιστικότητας στην παγκόσμια οικονομία.

Flora MUSISWA