Τα τελευταία επτά χρόνια, η Ελλάδα έχει αυξήσει σημαντικά το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα. Σήμερα, περισσότερο από το 50 τοις εκατό της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), ενώ η χώρα κατέχει την 3η θέση παγκοσμίως σε διείσδυση ηλιακής ενέργειας και την 9η στην αιολική ενέργεια. Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ έφτασε τα 18 GW, από 6,3 GW το 2019. Από το 2024, η Ελλάδα έχει γίνει καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτή η πρόοδος απαιτεί σαφείς κανόνες, σχεδιασμό και ισορροπία, σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας. Η Ελλάδα λοιπόν εισάγει νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (SPRF-RES). Το πλαίσιο, που βρίσκεται υπό δημόσια διαβούλευση, θέτει κανόνες για την εγκατάσταση νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης.
Τα φυτά Solat δεν επιτρέπονται πλέον:
- Σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000
- Σε δάση και δασικές εκτάσεις
- Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
- Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα φυσικά μνημεία και αισθητικά δάση
- Σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως τοπία εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς
- Σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και άλλα σημαντικά μνημεία, καθώς και σε ορισμένες ζώνες αρχαιολογικής προστασίας
- Σε χώρους με προστατευμένες ή εγκαταλειμμένες βεράντες
- Σε περιοχές χωρίς οδική πρόσβαση, όπως ορίζονται με αποφάσεις του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών
- Σε παραλίες για κολύμπι
Επίσης εισάγονται νέοι κανόνες και κριτήρια τοποθέτησης:
- Η μέγιστη κάλυψη γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν ακόμη περιβαλλοντική άδεια) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5 τοις εκατό ανά περιφερειακή ενότητα.
- Θα ισχύουν απαιτήσεις ελάχιστης απόστασης μεταξύ φωτοβολταϊκών σταθμών και κατοικημένων περιοχών, μαζί με όρια στην οπτική επίδραση.
- Απαιτείται αξιολόγηση οπτικών επιπτώσεων για εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών εντός 1.500 μέτρων από τοποθεσίες Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και άλλα σημαντικά μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικές περιοχές και εντός 1.000 μέτρων από τη ζώνη απόλυτης προστασίας (Ζώνη Α) από άλλους προστατευόμενους πολιτιστικούς χώρους και παραδοσιακούς οικισμούς.
Τα αιολικά πάρκα δεν επιτρέπονται πλέον:
- Στην Αττική και στη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης
- Σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων
- Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
- Σε τοπία εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς και στις βασικές ζώνες των εθνικών πάρκων
- Σε ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του Ν. 1650/1986
- Σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εκτός εάν απαιτείται για ανάγκες δημοσίου συμφέροντος (π.χ. μονάδες αφαλάτωσης)
- Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως ορίζονται στο νέο Χωρικό Πλαίσιο Τουρισμού
- Σε εκτός σχεδίου περιοχές που προορίζονται για τουρισμό και αναψυχή
- Σε ενεργές ζώνες λατόμησης, εξόρυξης και εξόρυξης
- Σε περιοχές χωρίς οδική πρόσβαση, όπως ορίζονται με αποφάσεις του Υπουργείου
- Σε παραλίες για κολύμπι
Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) υπό το Natura 2000 (ζώνες προστασίας πτηνών), τα αιολικά πάρκα επιτρέπονται μόνο κατ’ εξαίρεση και μόνο όπου το έργο προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/s, σύμφωνα με τον εθνικό αιολικό χάρτη που δημοσιεύει η RAEH.
Σε νησιωτικές περιοχές, η μέγιστη κάλυψη γης (φέρουσα ικανότητα) από αιολικά πάρκα δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4 τοις εκατό της έκτασης ανά δημοτική ενότητα.
Τα έργα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, καθώς και αυτά που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το υφιστάμενο χωροταξικό πλαίσιο.
Το νέο SPRF-RES εισάγει επίσης συγκεκριμένους κανόνες χωροθέτησης για υπεράκτιες αιολικές και ηλιακές εγκαταστάσεις. Για πρώτη φορά ορίζει ζώνες προστασίας και αποκλεισμού, συγκεκριμένα κριτήρια χωροθέτησης και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.
