Η έκθεση της δεξαμενής σκέψης του Ινστιτούτου Deon Policy δεν εντόπισε θεμελιώδεις φραγμούς στην υλοποίηση πλωτών πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα, αν και πρέπει να ξεπεραστούν ακόμη ζητήματα πολιτικής, ρυθμιστικών, οικονομικών και κοινωνικών αποδοχών.
ΕΝΑ
Η μελέτη αντλεί τις γνώσεις της για την πολιτική από ένα ερευνητικό πρόγραμμα που διεξήγαγε η CORE POWER, η Athlos Energy – μια ελληνική πυρηνική εταιρεία που ιδρύθηκε το 2024 – και το Αμερικανικό Γραφείο Ναυτιλίας. Η έρευνα, που προέκυψε από ένα διήμερο εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον περασμένο Οκτώβριο, επικεντρώθηκε σε συζητήσεις για την αξιολόγηση των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, τεχνολογικών, νομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που θα διαμορφώσουν την πιθανή ανάπτυξη πλωτών πυρηνικών σταθμών – ή FNPP – σε μια ευρωπαϊκή χώρα όπως η Ελλάδα. Αυτό είναι επίσης γνωστό ως πλαίσιο PESTLE.Â
Η Ελλάδα ιστορικά δεν έχει αναπτύξει πυρηνική ενέργεια, αλλά τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στην 2η Σύνοδος Κορυφής Πυρηνικής Ενέργειας στο Παρίσι ότι θα εξετάσει τον πιθανό ρόλο των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων στο ενεργειακό της μείγμα και θα δημιουργήσει μια ειδική υπουργική επιτροπή για να υποβάλει προτάσεις στην κυβέρνηση, είπε ο Deon.
“Δεδομένης της μακράς θαλάσσιας κληρονομιάς της Ελλάδας, των αναπτυγμένων λιμενικών υποδομών και της αναζωογόνησης της ναυπηγικής βιομηχανίας, η δυνατότητα εγκατάστασης FNPPs χρήζει εξέτασης. Τα FNPP είναι επίσης συμβατά με τη γεωγραφία και τις αγορές ενέργειας της Ελλάδας, δεδομένου του μεγάλου αριθμού κατοικημένων νησιών, της αυξανόμενης ανάγκης για αφαλάτωση και των κλιματικών στόχων της χώρας”, πρόσθεσε.
Τα πολιτικά, νομικά και ρυθμιστικά πλαίσια στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζουν ακόμη ουσιαστικά την πυρηνική ενέργεια ή την ανάπτυξη FNPP, αντανακλώντας ένα ευρύτερο χάσμα στις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ενέργεια και τη θαλάσσια πολιτική, διαπιστώνει η μελέτη. Ωστόσο, δεν εντοπίστηκαν θεμελιώδεις φραγμοί στην εφαρμογή, «που υποδηλώνουν ότι η πρόκληση δεν είναι η σκοπιμότητα, αλλά η ανάπτυξη πλαισίου».
Η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη για σαφέστερη αξιολόγηση και ρυθμιστικές οδούς, συμπεριλαμβανομένου του συντονισμού μεταξύ των ναυτιλιακών, πυρηνικών και ενεργειακών αρχών, και – ενώ τα FNPPs γίνονται θετικά – η κοινωνική αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας παραμένει χαμηλή στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες, υποδηλώνοντας την ανάγκη για περαιτέρω εκπαίδευση και δέσμευση τόσο με το ευρύτερο κοινό όσο και με τους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς.
Η συνδυασμένη ανάλυση PESTLE δείχνει ότι τα FNPP δεν πρέπει να θεωρούνται ως ένα αυτόνομο ενεργειακό έργο, αλλά μια σύνθετη στρατηγική επιλογή με αντίκτυπο στη δημόσια πολιτική, σημειώνει η έκθεση. Τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της εγκατάστασης FNPP στην Ελλάδα είναι κυρίως περιβαλλοντικά και πολιτικά, καθώς συνδέονται άμεσα με την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας, καταλήγει, αν και «παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα» σχετικά με τη χρηματοδότηση και την οικονομική βιωσιμότητα της τεχνολογίας στο ελληνικό πλαίσιο.
Ομοίως, ενώ υπάρχουν τεχνικά εμπόδια, αυτά οφείλονται κυρίως στην περιορισμένη εγχώρια πυρηνική εμπειρία της Ελλάδας. “Τα πιο αποφασιστικά εμπόδια είναι θεσμικά και χρονικά. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη διαρκούς πολιτικής δέσμευσης, στην ελλιπή κανονιστική και θεσμική προετοιμασία και στην ανεπαρκή δέσμευση με την κοινωνία”.
Η έκθεση ζητά «συστηματική, συντονισμένη δράση και αξιόπιστη επικοινωνία, μέσω της οποίας η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη διεθνή εμπειρία, να αναπτύξει σταδιακά το δικό της πυρηνικό πρόγραμμα και να το εφαρμόσει μέσω θαλάσσιων εφαρμογών που επιδεικνύουν υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής και πολιτικής αποδοχής».
«Αυτή η μελέτη PESTLE δείχνει ότι οι πλωτοί πυρηνικοί σταθμοί δεν είναι μια μακρινή ή καθαρά θεωρητική επιλογή για την Ελλάδα», δήλωσε ο Γιώργος Λάσκαρης, Πρόεδρος του Deon Policy Institute. “Δεν εντοπίστηκαν θεμελιώδεις τεχνικοί ή θεσμικοί φραγμοί. Η πραγματική πρόκληση είναι η οικοδόμηση των πολιτικών, ρυθμιστικών, οικονομικών και κοινωνικών θεμελίων που απαιτούνται για υπεύθυνη αξιολόγηση. Για την Ελλάδα, τα FNPPs βρίσκονται στο σημείο τομής της ενεργειακής ασφάλειας, της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, της θαλάσσιας ικανότητας και της βιομηχανικής πολιτικής.”
