Η Ελλάδα ακύρωσε δύο βασικά προγράμματα επιδότησης βιολογικής γεωργίας και πάγωσε τη νέα χρηματοδότηση μετά από μια εκτεταμένη έρευνα απάτης που αποκάλυψε ότι οι φορείς πιστοποίησης εξέδιδαν πλαστά πιστοποιητικά βιολογικής παραγωγής σε παραγωγούς χωρίς να διενεργούν επιτόπιους ελέγχους.
Ο υπουργός Γεωργίας Μαργαρίτης Σχοινάς ανακοίνωσε την απόφαση σε συνέντευξη Τύπου, λέγοντας ότι τα προγράμματα βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας θα καταργηθούν μέχρι να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο νέο πλαίσιο. «Δεν θα υπάρξει χρηματοδότηση μέχρι να βρούμε ένα αξιόπιστο πλαίσιο», είπε. Ο υπουργός περιέγραψε σχέδια για αναθεώρηση της ειδικής ομάδας, αναθεωρημένους κανονισμούς, νέο σύστημα επιθεώρησης και κυρώσεων και μεγαλύτερες επενδύσεις στην εκπαίδευση και την προώθηση βιολογικών πρακτικών. “Χρειαζόμαστε μια νέα αρχή.â€
Η ανακοίνωση έρχεται σχεδόν ένα χρόνο μετά το πρώτο ξέσπασμα του σκανδάλου. Φορείς πιστοποίησης «ιδιωτικοί οργανισμοί εξουσιοδοτημένοι βάσει της ελληνικής και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας να επαληθεύουν ότι οι παραγωγοί πληρούν τα βιολογικά πρότυπα» εξέδιδαν δόλια πιστοποιητικά σε πελάτες χωρίς να διενεργούν τους απαιτούμενους φυσικούς ελέγχους, επιτρέποντας σε μη επιλέξιμους παραγωγούς να εισπράττουν επιδοτήσεις που προορίζονται για γνήσιους βιοκαλλιεργητές.
Η κλίμακα της ζήτησης για βιολογικές επιδοτήσεις είχε ήδη σηκώσει κόκκινες σημαίες. Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, ο αριθμός των εγγεγραμμένων βιολογικών παραγωγών στην Ελλάδα σχεδόν τριπλασιάστηκε, αυξάνοντας από περίπου 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024. Μόνο το μελισσοκομικό πρόγραμμα συγκέντρωσε αιτήματα χρηματοδότησης συνολικού ύψους 166 εκατομμυρίων ευρώ έναντι διαθέσιμου προϋπολογισμού μόλις 19 εκατομμυρίων, σχεδόν εννιαπλάσιο των κονδυλίων. Το πρόγραμμα βιολογικής γεωργίας υπερκαλύφθηκε κατά 231%, με τα αιτήματα να αγγίζουν τα 398 εκατ. ευρώ έναντι 172 εκατ. ευρώ διαθέσιμα, ενώ το πρόγραμμα βιολογικής κτηνοτροφίας προσέλκυσε αιτήματα 136 εκατ. ευρώ έναντι 115 εκατ. ευρώ διαθέσιμης χρηματοδότησης.
Τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων προέγκρισης αποκάλυψαν την έκταση του προβλήματος. Στη μελισσοκομία, το 27% των ελεγχόμενων διαπιστώθηκε ότι δεν συμμορφωνόταν, ενώ ένα επιπλέον 16% αποχώρησε οικειοθελώς πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία. Στην κτηνοτροφία, το 44% των ελέγχων κατέγραψε παραβάσεις και το 25% των αιτούντων αποχώρησαν πριν από την ολοκλήρωση. Συνολικά, περισσότεροι από ένας στους δύο από αυτούς που υπόκεινται σε ελέγχους είτε απέτυχαν είτε εγκατέλειψαν τη διαδικασία.
Οι φορείς πιστοποίησης τέθηκαν επίσης υπό έλεγχο. Ο Ελληνικός Αγροτικός Οργανισμός ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ έλεγξε και τους 16 εγκεκριμένους φορείς πιστοποίησης και σε έξι από αυτούς επιβλήθηκαν οικονομικές κυρώσεις. Το Ελληνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ), το όργανο που είναι υπεύθυνο για την πιστοποίηση των πιστοποιητών, προχώρησε παραπέρα και ανέστειλε εξ ολοκλήρου τη διαπίστευση δύο φορέων. Οι επιθεωρητές επισήμαναν επίσης περιπτώσεις όπου ένας μόνο ελεγκτής είχε διεξαγάγει έναν απίστευτα μεγάλο αριθμό ελέγχων σε μία μόνο ημέρα και περιπτώσεις όπου οι μελισσοκόμοι που είχαν δηλώσει 300 κυψέλες διαπιστώθηκε ότι είχαν λίγες ή καθόλου κατά την άφιξη.
Στον απόηχο των ευρημάτων, το υπουργείο ανέστειλε τις πληρωμές σε παραγωγούς που συνδέονται με τιμωρημένους φορείς πιστοποίησης, σταμάτησε την έγκριση νέων πιστοποιητών και έκλεισε τα προγράμματα βιολογικής μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας σε νεοεισερχόμενους.
Η υπόθεση τράβηξε επίσης την προσοχή των Βρυξελλών. Η Ελλάδα ενημέρωσε τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας (ΓΔ AGRI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία στη συνέχεια εξέδωσε επιστολές και συστάσεις ζητώντας αυστηρότερη εποπτεία και θεσμική μεταρρύθμιση.
Κοιτάζοντας το μέλλον, η κυβέρνηση σκιαγράφησε μια σειρά μέτρων: ακύρωση των προγραμμάτων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας, πάγωμα νέων βιολογικών δράσεων στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2021-2027, αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου, δημιουργία νέου συστήματος επιθεωρήσεων και κυρώσεων και ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων για τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας των πιστοποιητικών. υπάρχουν μεταρρυθμίσεις Η χρηματοδότηση που είχε αρχικά προβλεφθεί για τα δύο ακυρωθέντα προγράμματα θα ανακατευθυνθεί σε άλλα προγράμματα σε συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ αναμένονται περαιτέρω ανακοινώσεις.
«Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο», είπε ο Σχινάς. «Δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε νόμιμο για τους καταναλωτές να πληρώνουν ένα ασφάλιστρο για προϊόντα που φέρουν την ετικέτα βιολογικά και δεν πληρούν τα βιολογικά πρότυπα».
Πηγή: ot.grÂ
