Με τον Michel Fano, εξαφανίζεται μια βαθιά μοναδική προσωπικότητα στη γαλλική μουσική του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Συνθέτης, κινηματογραφιστής, θεωρητικός και ακούραστος εξερευνητής του ήχου, έχει ξεπεράσει τα όρια μεταξύ μουσικής και κινηματογράφου χωρίς ποτέ να συμφωνήσει να τα θεωρήσει αδιαπέραστα.
Γεννημένος στο Παρίσι το 1929, εκπαιδεύτηκε στο Ωδείο του Παρισιού, με τον Olivier Messiaen, όπου γνώρισε τον Jean Barraqué και όπου γνώρισε τον Pierre Boulez. Ο Fano ανήκει σε αυτή τη γενιά που, τη δεκαετία του 1950, αμφισβήτησε τα θεμέλια της μουσικής γλώσσας. Του Σονάτα για δύο πιάναπου δημιουργήθηκε το 1952, που άνοιξε το δρόμο για τη γενικευμένη σειρά, τότε της Μελέτη για δεκαπέντε όργανα (παρέμεινε αδημοσίευτο) μαρτυρούν αυτή την έρευνα που τον φέρνει πιο κοντά στη σχολή του Ντάρμσταντ και στον μουσικό χώρο. Ταυτόχρονα, γνώρισε τον Pierre-Jean Jouve με τον οποίο συνέταξε τη μελέτη αναφοράς Wozzeck του Alban Berg (1953), «αυτός ο μουσικός της εικόνας» που θα σηματοδοτήσει βαθιά τις μελλοντικές του σκέψεις για το θέμα του ήχου στον κινηματογράφο – και στο οποίο θα επιστρέψει το 2020 με μια νέα ανάλυση του Λούλου. Θα μπορούσε να είχε ακολουθήσει τον δρόμο μιας μουσικής πρωτοπορίας τότε σε πλήρη εξέλιξη. Διάλεξε έναν άλλο δρόμο, πιο μυστικό και προδοτικό: αυτόν του ήχου και του κινηματογράφου.
Αρνούμενος να θεωρήσει τη μουσική του κινηματογράφου ως απλό συνοδευτικό της εικόνας, ανέπτυξε την έννοια της «ηχητικής παρτιτούρας»: έναν τρόπο σκέψης μαζί φωνών, θορύβων, σιωπών και μουσικής σε μια οργανική συνέχεια όπου κάθε στοιχείο συμβάλλει στη δραματουργία. Με τον Alain Robe-Grillet βρήκε τον ιδανικό συνομιλητή του: Το αθάνατο (1963) à Trans-Europ-Expressτου Ο Άνθρωπος που Ψέματα (1968), που θεωρεί ότι είναι η πιο ολοκληρωμένη συνεισφορά του, ΕΝΑ L’Éden et après (1970), οι συνεργασίες τους γέννησαν έναν κινηματογράφο όπου ο ήχος παύει να εικονογραφεί την εικόνα για να γίνει αφηγηματικό υλικό από μόνος του. Αφιερώθηκε επίσης στο πολύ περίτεχνο soundtrack δύο από τις ταινίες με ζώα των François Bel και Gérard Vienne. Η Επικράτεια των Άλλων (1970) της οποίας είναι και συνδιευθυντής, και Το Νύχι και το Δόντι (1976). Ως σκηνοθέτης, έχει υπογράψει αρκετές ταινίες ντοκιμαντέρ: από τις πιο αξιόλογες, μπορούμε να αναφέρουμε Boulez μαέστρος (1976), ΒΟ Ολιβιέ Μεσιέν και τα πουλιά (με την Denise Tual, 1972), Μουσική και υπολογιστές (με τον Maurice Le Roux, 1975), και ειδικά τη σειρά επτά ντοκιμαντέρ διάρκειας περίπου μιας ώρας για την τηλεόραση, «Εισαγωγή στη Σύγχρονη Μουσική» (σχεδιασμένο με τον Dominique Jameux, 1980).
Δίδαξε ήχο στο IDHEC, στη συνέχεια στο Fémis όπου διηύθυνε το τμήμα ήχου, στο Εθνικό Κέντρο Κόμικς και Εικόνων στο Angoulême καθώς και στο INSAS, τη σχολή κινηματογράφου στις Βρυξέλλες.
Μεταξύ γραφής και ηχογράφησης, μεταξύ συναυλιών και κινηματογράφου, μεταξύ οργανωμένου ήχου και του θορύβου του κόσμου, το έργο του μας υπενθυμίζει ότι η σύνθεση δεν σημαίνει απαραίτητα εμπλουτισμό του μουσικού ρεπερτορίου αλλά μερικές φορές απλώς μαθαίνει να ακούει διαφορετικά: η σύνθεση, για τον Φανό, είναι πρώτα απ’ όλα άκουσμα.
Μαζί του εξαφανίζεται μια διακριτική αλλά ουσιαστική πρωτοπόρος στην ιστορία του ήχου στον κινηματογράφο και στη σύγχρονη μουσική σκέψη: συνεχίζει να μας διδάσκει πώς να ακούμε εικόνες. (MT)
(Επισκέφθηκε 129 φορές, 132 επισκέψεις σήμερα)
