Για να προσπαθήσει να προβλέψει το μέλλον των γεγονότων, η Ifri συγκεντρώνει μια ομάδα ειδικών που θα αναλύσουν τους πιθανούς τρόπους ανάπτυξης και τις συνέπειες δύο σεναρίων: το ένα αισιόδοξο που θα έβλεπε ένα γρήγορο ξεμπλοκάρισμα του Στενού του Ορμούζ, το άλλο απαισιόδοξο που θα οδηγούσε σε στασιμότητα ή ακόμα και σε κλιμάκωση.
ΕΝΑ
Ομιλητές:
Sébastien Jeanαναπληρωτής διευθυντής της Πρωτοβουλίας Geoeconomics and Geofinance στο Ifri
Dorothée Schmidεπικεφαλής του προγράμματος Türkiye/Middle East στο Ifri
Marc-Antoine Eyl-Mazzegaδιευθυντής του Κέντρου Ενέργειας και Κλίματος Ifri
ΕΝΑ
Τροποποίηση:
Μαρκ Χέκερεκτελεστικός διευθυντής του Ifri, αρχισυντάκτης του Foreign Policy και ερευνητής στο Ifri Center for Security Studies
ΕΝΑ
Μάθετε περισσότερα για το συνέδριο εδώ.
ΕΝΑ
ΚΡΑΤΗΣΤΕ
ΕΝΑ
1. Γεωπολιτική Δυναμική και Μορφές Διαπραγμάτευσης
ΕΝΑ
Η αποτυχία των συζητήσεων στο Πακιστάν έχει επαναπροσδιορίσει την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων:
Η εμφάνιση των μεσαίων δυνάμεων: Το Πακιστάν έχει καθιερωθεί ως κορυφαίος μεσολαβητής, καταφέρνοντας να επιτύχει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ. Παρατηρούμε επίσης μια συσπείρωση της Αιγύπτου και της Τουρκίας στο μπλοκ Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν.
Ευρωπαϊκή αυτονομία: Αντιμέτωπες με την αμερικανική διπλωματία που θεωρείται «ακανόνιστη» ή «απρόβλεπτη», η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τώρα η Ιταλία (υπό την ηγεσία της Τζόρτζια Μελόνι) προσπαθούν να συντονίσουν μια κοινή θέση για την ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ. Η Γαλλία θεωρείται από τις χώρες του Κόλπου ως αξιόπιστος και προβλέψιμος εταίρος.
Για τη στρατηγική του Ιράν: Η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ ως μοχλό για να επιδείξει τον κεντρικό της ρόλο στην παγκοσμιοποίηση και να απαιτήσει τον τερματισμό των κυρώσεων. Το Ιράν συνδέει πλέον το άνοιγμα του στενού με τη διατήρηση της εκεχειρίας στον Λίβανο.
Το πυρηνικό αρχείο: Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να θέλει να συνεχίσει μονομερώς τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά, απορρίπτοντας την πολυμερή μορφή (JCPOA) που περιλάμβανε τους Ευρωπαίους, τους Κινέζους και τους Ρώσους, αν και οι τελευταίοι θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να επιστρέψουν στο παιχνίδι.
ΕΝΑ
2. Αγορές ενέργειας: Επανεξισορρόπηση και ευθραυστότητα
ΕΝΑ
Η κατάσταση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου χαρακτηρίζεται από παράδοξα:
Σοκ παραγωγής: Τον Μάρτιο, 7 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα αποσύρθηκαν από την αγορά του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία αντέδρασε ανακατευθύνοντας τα δύο τρίτα των ροών της προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Εμιράτα επανεκκίνησαν τον τερματικό σταθμό Fujairah.
Στρατηγικές μετοχές: Η Κίνα, παραδόξως, δεν έχει ακόμη αποσύρει τα τεράστια αποθέματά της και συνεχίζει να λαμβάνει ιρανικό πετρέλαιο μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων.
Περιορισμοί εναλλακτικών επιλογών: Η Βενεζουέλα διαθέτει τεράστιους πόρους, αλλά η ερειπωμένη υποδομή της (πηγάδια, λιμάνια, αποθήκες) καθιστά αδύνατη την ταχεία αποζημίωση χωρίς επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ομοίως, οι χερσαίοι αγωγοί παράκαμψης είναι ακριβοί (υπολογίζονται σε 55 δισεκατομμύρια δολάρια) και παραμένουν ευάλωτοι σε επιθέσεις με drone.
Αέριο στην Ευρώπη: Η αγορά παραμένει ήρεμη καθώς βρισκόμαστε σε μια εποχική κατώφλι της ζήτησης, αλλά η ανανέωση των αποθεμάτων δεν έχει ξεκινήσει.
ΕΝΑ
3. Ανθεκτικότητα και κυριαρχία της Ευρώπης
ΕΝΑ
Η Ευρώπη θεωρείται πιο εύρωστη από το 2021 ενόψει μιας ενεργειακής κρίσης:
Παραγωγή βασικού άνθρακα: Η Ευρώπη διαθέτει επιπλέον 350 TWh ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άνθρακα (300 TWh ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και 50 TWh πυρηνικής ενέργειας).
Εξηλεκτρισμός: Με 30 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας και 700.000 σταθμούς φόρτισης, οι τεχνολογικές εναλλακτικές λύσεις για τους υδρογονάνθρακες είναι πλέον μια συγκεκριμένη πραγματικότητα.
Διαρθρωτικές προκλήσεις: Παρά αυτή την ανθεκτικότητα, η Ευρώπη υποφέρει από υπερβολικά μεγάλους χρόνους επεξεργασίας για τα έργα υποδομής της και από έλλειψη ενιαίας στρατηγικής για το φυσικό αέριο.
ΕΝΑ
4. Εγκάρσιες Οικονομικές Επιπτώσεις
ΕΝΑ
Η σύγκρουση δημιουργεί καταρράκτες κινδύνων («μπιλιάρδο με τρία μαξιλάρια»):
Πληθωρισμός και ποσοστά: Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει το 6% παγκοσμίως σε ένα σοβαρό σενάριο. Στην Ευρώπη, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν ήδη αυξηθεί κατά 40 μονάδες βάσης, επηρεάζοντας τα ακίνητα και τις επενδύσεις.
Βιομηχανικές ελλείψεις: Κρίσιμα σημεία συμφόρησης εμφανίζονται στο ήλιο (ημιαγωγοί), το θείο και τα λιπάσματα (παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια).
Το παράδοξο των αγορών: Τα χρηματιστήρια παραμένουν αισιόδοξα γιατί πιστεύουν ότι μια κλιμάκωση δεν είναι προς το συμφέρον κανενός, ειδικά για τον Τραμπ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές όπου η τιμή της βενζίνης είναι μείζον πολιτικό ζήτημα.
ΕΝΑ
5. Κατάσταση στη Γάζα και τον Λίβανο
ΕΝΑ
Απόκλιση Ισραήλ/Ηνωμένων Πολιτειών: Το Ισραήλ επιδιώκει έναν στόχο στρατιωτικής εξόντωσης (Χαμάς, Χεζμπολάχ), ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούν πολιτική λύση για να μην βαλτώσουν πριν από τις εκλογές.
Λίβανος: Το Ισραήλ θα εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας ζώνης ασφαλείας που θα αντιπροσωπεύει έως και το 20% του λιβανικού εδάφους στα νότια της χώρας.
Ανακατασκευή: Ο Τραμπ έχει ήδη αναφέρει σχέδια ανοικοδόμησης για τη Γάζα και το Ιράν, υποδηλώνοντας ότι το «οικονομικό κέρδος» θα είναι ο επόμενος διπλωματικός μοχλός εάν επιστρέψει η εμπιστοσύνη.
Ασύμμετρες απειλές: Ο κίνδυνος «χαμηλού κόστους» (drones και πύραυλοι) παραμένει η κύρια απειλή για ζωτικής σημασίας υποδομές, όπως οι μονάδες αφαλάτωσης στο Κουβέιτ (97% του πόσιμου νερού του).
Τέλος, ο κίνδυνος έλλειψης κηροζίνης για το καλοκαίρι του 2026 αναφέρεται ρητά ως πιθανή συνέπεια της αποδιοργάνωσης των αλυσίδων εφοδιασμού.
ΕΝΑ
6. Σενάριο ταχείας και διαρκούς αποφράξεως του Στενού του Ορμούζ
ΕΝΑ
Αυτό το σενάριο, που περιγράφεται ως «καλοήθης» από τους ειδικούς, βασίζεται σε ένα επικείμενο διπλωματικό αποτέλεσμα και σε μια σταθεροποίηση των ροών.
Διπλωματικά σήματα: Το Ιράν έχει ήδη ανακοινώσει την πλήρη επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, συνδέοντας ρητά την απόφαση αυτή με τη διατήρηση της εκεχειρίας σε ισχύ στον Λίβανο. Το Πακιστάν έχει καθιερωθεί ως ο κεντρικός μεσολαβητής αυτής της αποκλιμάκωσης.
Οικονομική εξομάλυνση: Οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να θεωρήσουν το τρέχον πετρελαϊκό σοκ ως «εξωγενές», γεγονός που θα επέτρεπε να αποφευχθεί μια απότομη αύξηση των επιτοκίων εάν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμείνουν σταθερές.
Ανακατασκευή και επενδύσεις: Μια ταχεία έξοδος από την κρίση θα καταστήσει δυνατή την ενεργοποίηση των έργων ανοικοδόμησης της Μέσης Ανατολής που έχει ήδη αναφέρει ο Ντόναλντ Τραμπ, χρησιμοποιώντας το οικονομικό κέρδος ως μοχλό σταθεροποίησης της περιοχής.
Τεχνικά όρια: Ακόμα κι αν υπάρξει άμεση απελευθέρωση, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού θα χρειαστούν αρκετούς μήνες για να ανακάμψουν. Τα θέματα ασφάλισης πλοίων και τα φυσικά προβλήματα θα επιμείνουν μέχρι το καλοκαίρι.
ΕΝΑ
7. Σενάριο στασιμότητας ή κλιμάκωσης της σύγκρουσης
ΕΝΑ
Αυτό το σενάριο, που θεωρείται «ρεαλιστικό» ή «απαισιόδοξο», προβλέπει έναν πόλεμο φθοράς ή μια επέκταση των απεργιών.
Στρατιωτική κλιμάκωση: Το Ιράν θα μπορούσε να στοχεύσει τις υποδομές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας ή τους χερσαίους αγωγούς για να αποτρέψει οποιαδήποτε εναλλακτική λύση στα Στενά. Σε αντάλλαγμα, οι εξαγωγικές υποδομές του Ιράν και τα πετροχημικά του συγκροτήματα θα απειλούνταν με ολοκληρωτική καταστροφή.
Σοβαρό οικονομικό σοκ: Το ΔΝΤ προβλέπει ότι σε αυτή την περίπτωση, ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα μπορούσε να εκτιναχθεί στο 6%. Στην Ευρώπη, αυτό θα επιδεινώσει την κρίση αγοραστικής δύναμης και θα επιβαρύνει πολύ τα δημόσια οικονομικά λόγω του κόστους των μέτρων απόσβεσης.
Κρίσιμες διακοπές εφοδιασμού: Το τέλμα θα προκαλούσε φυσικές ελλείψεις σε ντίζελ, πετροχημικά και βασικά προϊόντα όπως ήλιο (για ημιαγωγούς) ή λιπάσματα (απειλώντας την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια).
Απειλές ασύμμετρα «Χαμηλό Κόστος» : Η επιμονή της σύγκρουσης θα εκθέσει τις χώρες του Κόλπου σε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους εναντίον ζωτικών στόχων, όπως οι μονάδες αφαλάτωσης νερού (από τις οποίες το Κουβέιτ εξαρτάται κατά 97%).
Διπλωματική αποτυχία: Μια κλιμάκωση θα ανάγκαζε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια μονομερή και τεταμένη πυρηνική διαπραγμάτευση, απομονώνοντας περαιτέρω την Ευρώπη και αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό για εναλλακτική μεσολάβηση από την Κίνα ή τη Ρωσία.
ΕΝΑ
Εγκάρσιος παράγοντας: Ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα
Όποιο και αν είναι το σενάριο, η Ευρώπη έχει ισχυρότερους μοχλούς αντίστασης από ό,τι το 2021 χάρη στις 350 TWh πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα (ηλιακή, αιολική και πυρηνική) και την αυξανόμενη ηλεκτροδότηση (αντλίες θερμότητας, ηλεκτρισμός οχημάτων), που περιορίζει τη μόλυνση από την κρίση του φυσικού αερίου στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.
