Η Βαρκελώνη φιλοξένησε, την Παρασκευή και το Σάββατο, μια παγκόσμια συνάντηση προοδευτικών ηγετών με φιλοδοξία την επανέναρξη του διεθνούς συντονισμού ενόψει της άνοδος των ριζοσπαστικών δικαιωμάτων, σε ένα πλαίσιο ισχυρών πολιτικών εντάσεων σε παγκόσμια κλίμακα.
Ο Πέδρο Σάντσεθ, του οποίου η διεθνής εικόνα ενισχύθηκε από την αντίθεσή του στις πολιτικές του Νετανιάχου και του Τραμπ, έκλεισε τη συνάντηση με ένα «sà la paz y no a la guerra», που απηχούσε μέρος του κοινού. Ο πρόεδρος της ισπανικής κυβέρνησης, στοχοποιημένος τακτικά από τη δεξιά και την ισπανική ακροδεξιά, σε ένα κλίμα έντονης εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης, δεν είχε μικρή φιλοδοξία στο τέλος αυτής της «παγκόσμιας προοδευτικής κινητοποίησης». «Ο χρόνος της δεξιάς τελείωσε», είπε, υποσχόμενος «μια νέα εποχή προόδου».
Ο Σάντσεθ, οικοδεσπότης της συνάντησης και παρουσιάστηκε από τους υποστηρικτές του ως κεντρικό πρόσωπο μιας προοδευτικής αντίστασης σε ανασύνθεση, ζήτησε μια «συντονισμένη» απάντηση για την υπεράσπιση των δημοκρατικών θεσμών και τη μείωση των ανισοτήτων. «Πρέπει να δράσουμε μαζί», είπε.
Η Πρόεδρος του Μεξικού Claudia Sheinbaum και ο Πρόεδρος της Βραζιλίας Luiz Inácio Lula da Silva υποστήριξαν αυτήν την πρωτοβουλία με στόχο τη δόμηση ενός προοδευτικού χώρου σε παγκόσμια κλίμακα. Ο Λούλα χαιρέτισε «κάτι εξαιρετικό».
Προάσπιση του διεθνούς δικαίου…
Πέρα από τα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα, αρκετοί ηγέτες επέμειναν στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, που παρουσιάζεται ως κοινή βάση απέναντι στη μονομερή δυναμική. Η Claudia Sheinbaum ζήτησε «να σεβόμαστε τους κοινούς κανόνες μεταξύ των εθνών», ενώ οι Pedro Sánchez και Luiz Inácio Lula da Silva τόνισαν τη σημασία μιας πολυμερούς τάξης βασισμένης σε κοινούς κανόνες.
Αυτές οι θέσεις έρχονται σε ένα διεθνές πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από την άνοδο της ακροδεξιάς και αυτό που αρκετοί ομιλητές περιγράφουν ως σκλήρυνση της λογικής εξουσίας, με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική πολιτική σκηνή. Γενικότερα, αποτελούν μέρος της προόδου των εθνικιστικών κινημάτων σε αρκετές περιοχές του κόσμου.
… και πολυμέρεια
Χωρίς να κατονομάζεται συστηματικά, ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται σιωπηρά σε αρκετές παρεμβάσεις, ερμηνευόμενες ως απάντηση στις προκλήσεις των πολυμερών θεσμών και του διεθνούς δικαίου. Ο Pedro Sánchez, σε μια προληπτική εγγραφή, εκτίμησε ότι αυτές οι δυνάμεις «φωνάζουν γιατί ξέρουν ότι ο χρόνος τους πλησιάζει στο τέλος». Οι συμμετέχοντες επέμειναν στην ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, στη ρύθμιση μεγάλων οικονομικών δυνάμεων και στην προώθηση περισσότερων αναδιανεμητικών πολιτικών.
Αυτή η πρωτοβουλία παρουσιάζεται από τους υποστηρικτές της ως ένα πρώτο βήμα στην προσπάθεια επανακινητοποίησης ενός προοδευτικού στρατοπέδου που συχνά περιγράφεται ως κατακερματισμένο και σε άμυνα. Αντιμέτωπος με την άνοδο της ακροδεξιάς, ο πρόεδρος της Καταλονίας, Salvadore Illa, κάλεσε σε αντίσταση: «Ας μην ξεχνάμε ότι όλα τα κύματα, όσο ψηλά κι αν είναι, καταλήγουν να πέφτουν στην ακτή».
Μια «φούσκα» ή μια «αρχή»;
Στον ισπανικό Τύπο, η El País παραπέμπει σε μια «αγιοποίηση» του Pedro Sánchez στη διεθνή σκηνή, ενώ η El Mundo υπογραμμίζει τον ουσιαστικά συμβολικό χαρακτήρα της συνάντησης και αμφισβητεί την πραγματική της σημασία. Ένα αναγνωστικό κενό που αντανακλά ένα έντονα πολωμένο πολιτικό και μιντιακό κλίμα. Αυτό που συνέβη στη Βαρκελώνη είναι, προς το παρόν, μια προσπάθεια επανακινητοποίησης του προοδευτισμού σε παγκόσμια κλίμακα.
Σε ένα φορτισμένο πολιτικό πλαίσιο, ορισμένοι ομιλητές παραπέμπουν, λίγο πολύ ρητά, σε μια επιστροφή λογικής αντιπαράθεσης που θυμίζει τη δεκαετία του 1930, που χαρακτηρίζεται από την άνοδο του εθνικισμού και την αποδυνάμωση των μηχανισμών συλλογικής ασφάλειας.
Η Σύνοδος Κορυφής εξέφρασε έτσι την επιθυμία να επαναδιαρθρωθούν τα θέματα του διεθνούς δικαίου, της ρύθμισης των οικονομικών δυνάμεων και της πολυμέρειας, αλλά και, ευρύτερα, της δημοκρατίας ως κοινού πολιτικού πλαισίου. Μεταξύ κριτικής ανάγνωσης και ενθουσιώδους ανάγνωσης, η συνάντηση ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο ερμηνείες: αυτή της «πολιτικής φούσκας» χωρίς άμεση συγκεκριμένη μετάφραση και εκείνη της αρχής της ανασύνθεσης ενός κατακερματισμένου ακόμα παγκόσμιου προοδευτικού χώρου.
