Οι γνώσεις, οι πρακτικές και οι πολιτισμικές εκφράσεις που μεταδίδουν οι κοινότητες από γενιά σε γενιά μπορούν να εμπλουτίσουν βαθιά τις εκπαιδευτικές διαδικασίες και να ανοίξουν νέες μορφές μάθησης τόσο εντός όσο και εκτός της τάξης. Αυτός ήταν ένας από τους κύριους προβληματισμούς που μοιράστηκαν κατά τη διάρκεια ενός περιφερειακού σεμιναρίου που διοργάνωσε η UNESCO ως μέρος της παρουσίασης της μελέτης Εκπαίδευση και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (διατίθεται στα ισπανικά).
Η συνάντηση έφερε σε διάλογο τα ευρήματα της έκδοσης με συγκεκριμένες εμπειρίες από την περιοχή που ενσωματώνουν τη ζωντανή κληρονομιά, την τοπική μνήμη, τις παραδοσιακές χειροτεχνίες, την εκπαίδευση για την κληρονομιά και τη γνώση που συνδέεται με την περιοχή. Βασιζόμενοι σε αυτά τα παραδείγματα, ειδικοί και εκπρόσωποι πρωτοβουλιών που βασίζονται στην κοινότητα τόνισαν τη σημασία της αναγνώρισης της τοπικής γνώσης ως νόμιμης γνώσης και ως παιδαγωγικών πόρων για την ενίσχυση της πολιτιστικής συνάφειας της εκπαίδευσης.
Ανάμεσα στα κύρια ευρήματα του Εκπαίδευση και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική είναι ότι λίγο περισσότερες από τις μισές πρακτικές που αναλύθηκαν ενσωματώνουν περισσότερες από μία από τις κατηγορίες που αναγνωρίζονται από τη Σύμβαση της UNESCO του 2003 για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένων τελετουργικών πρακτικών, προφορικών παραδόσεων, παραδοσιακών τεχνικών χειροτεχνίας, τεχνών του θεάματος και γνώσεων και πρακτικών σχετικά με τη φύση και το σύμπαν. Αυτό δείχνει ότι πολλές εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες δεν προσεγγίζουν τη ζωντανή κληρονομιά μεμονωμένα, αλλά μάλλον ως μέρος ευρύτερων πολιτιστικών συστημάτων στα οποία η γνώση, οι μνήμες, οι γλώσσες, οι χειροτεχνίες, οι καλλιτεχνικές εκφράσεις και οι δεσμοί με την περιοχή συνδέονται μεταξύ τους.
Το έγγραφο δείχνει επίσης ότι το 49,5% των εμπειριών που μελετήθηκαν αντιστοιχούν σε μη τυπικές πρωτοβουλίες, ενώ το 38% λαμβάνει χώρα στον τομέα της τυπικής εκπαίδευσης (το υπόλοιπο 12,5% καλύπτει και τις δύο κατηγορίες). Αυτή η κατανομή δείχνει ότι ένα σημαντικό μερίδιο της μάθησης που συνδέεται με τη ζωντανή κληρονομιά λαμβάνει χώρα εκτός του σχολικού περιβάλλοντος, σε κοινοτικούς, πολιτιστικούς, εδαφικούς και διαγενεακούς χώρους, αν και υπάρχει επίσης ένα σχετικό πεδίο ένταξης στα επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Άλλα αξιοσημείωτα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι 8 στα 10 από τις εκπαιδευτικές πρακτικές που αναλύθηκαν χρησιμοποιούν τη ζωντανή κληρονομιά για να προωθήσουν την εκτίμηση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Επίσης, 8 στα 10 από τις εκπαιδευτικές πρακτικές που αναλύθηκαν εμπλέκουν τις κοινότητες στη μετάδοση της άυλης κληρονομιάς.
Η μελέτη παρουσιάστηκε από ανθρωπολόγο και ακαδημαϊκό του Πανεπιστημίου της Χιλής Κάρλα Πινοσέτο οποίος ηγήθηκε της έρευνας και της ανάλυσης πίσω από τη δημοσίευση. Το έγγραφο προσδιορίζει παιδαγωγικές αρχές και εμπειρίες που ενσωματώνουν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά σε τυπικές και μη τυπικές διαδικασίες μάθησης και επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα και οι πολιτιστικές πολιτικές στην περιοχή αναγνωρίζουν την αξία της κοινοτικής γνώσης ως μέρος της εκπαίδευσης που είναι σχετική, χωρίς αποκλεισμούς και πολιτιστικά νόημα.
“Μπροστά στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα, η ζωντανή κληρονομιά αναδεικνύεται ως πηγή ανθεκτικότητας, δημιουργικότητας και ελπίδας. Μας υπενθυμίζει ότι οι κοινότητες διαθέτουν γνώσεις, πρακτικές και τρόπους σχέσης με το περιβάλλον τους που μπορούν να εμπλουτίσουν βαθιά τα εκπαιδευτικά μοντέλα του παρόντος και του μέλλοντος», τόνισε. Esther Kuisch Laroche, Διευθυντής του Περιφερειακού Γραφείου της UNESCO στο Σαντιάγοστα εγκαίνια της εκδήλωσης.
Owan Lay Gonzalez, Διευθυντής του Περιφερειακού Κέντρου για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη Λατινική Αμερική (CRESPIAL), τόνισε τη σημασία της αναγνώρισης αυτής της γνώσης στις εκπαιδευτικές διαδικασίες. «Η εκτίμηση αυτής της εκπαιδευτικής κληρονομιάς είναι επίσης άσκηση πολιτιστικών δικαιωμάτων είναι επίσης άσκηση πολιτιστικών δικαιωμάτων, το δικαίωμα να μαθαίνει κανείς στη γλώσσα του, να βλέπει τη δική του κουλτούρα να αντικατοπτρίζεται στο σχολικό περιεχόμενο και να θεωρείται η γνώση της κοινότητας ως νόμιμη γνώση και όχι ως απλή λαογραφία. Αυτό προωθεί αυτή η δημοσίευση κάνοντας αυτές τις πρακτικές ορατές και συστηματοποιώντας τις. συμβάλλει με συγκεκριμένο τρόπο στην άσκηση αυτών των δικαιωμάτων σε όλη την περιοχή», είπε.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με ένα πάνελ με συντονιστή τον Alejandro Gumá Ruiz, Ειδικό Πολιτισμού στο Γραφείο της UNESCO στην Αβάνα, με φωνές από τη Χιλή, την Αργεντινή, την Κολομβία και τον Ισημερινό. Μεταξύ των εμπειριών που παρουσιάστηκαν ήταν το Μουσείο Εργαστηρίου Ferrowhite, από την BahÃa Blanca της Αργεντινής, που συνδυάζει την τοπική μνήμη και την κοινωνική ανθεκτικότητα· το Escuelas Taller της Κολομβίας, που συνδέει τις παραδοσιακές χειροτεχνίες με την τεχνική εκπαίδευση· το Chocó Andino Forest-School Network στο Εκουαδόρ, το οποίο συνδέει τη βιοπολιτισμική κοινότητα της Chiage.
