Ιœαποτιμήστε μας στο Google
Έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν τη συμφωνία-ορόσημο για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), η Αθήνα συνεχίζει να συνάπτει συμφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα με γειτονικές χώρες, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο και η διπλωματία παραμένουν το θεμέλιο της στρατηγικής της.
Στις 6 Αυγούστου 2020, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της Αιγύπτου υπέγραψαν τη συμφωνία ΑΟΖ στο Κάιρο. Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, η συμφωνία ουσιαστικά ακύρωσε το παράνομο και νομικά αβάσιμο ναυτικό μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης, ενώ επιβεβαίωνε τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης, της Ρόδου και της Καρπάθου, στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ τους.
Τότε, το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας είπε ότι η συμφωνία επιβεβαίωσε ότι η τήρηση του Δίκαιου της Θάλασσας είναι τόσο απαραίτητη όσο και επαρκής βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των χωρών της περιοχής.
Ακολουθώντας την ίδια προσέγγιση, η Ελλάδα, η οποία υπέγραψε επίσης συμφωνία ΑΟΖ με την Ιταλία τον Ιούνιο του 2020, συνεχίζει να επιδιώκει την ολοκλήρωση των υπολειπόμενων συμφωνιών για τα θαλάσσια σύνορά της μέσω της διπλωματικής οδού, με μακροπρόθεσμο στόχο την προώθηση της διαρκούς ειρήνης στην περιοχή.
Σύμφωνα με την έκθεση, το προτιμώμενο αποτέλεσμα της ελληνικής κυβέρνησης θα ήταν να συνάψει συμφωνίες κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας της και με τις τρεις γειτονικές χώρες με τις οποίες έχει εκφράσει ενδιαφέρον για διαπραγματεύσεις για την ΑΟΖ: Τουρκία, Λιβύη και Αλβανία. Ωστόσο, οι πολιτικές διαφωνίες, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και άλλοι παράγοντες έχουν επιβραδύνει την πρόοδο, αν και οι αξιωματούχοι βλέπουν επιφυλακτικούς λόγους αισιοδοξίας σε ορισμένες περιπτώσεις.
Συνεχίζονται οι συνομιλίες για τη Λιβύη
Η Ελλάδα διεξάγει επί του παρόντος τεχνικές συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Ολοκλήρωσε τον τρίτο γύρο συζητήσεων με τις αρχές της Τρίπολης, ενώ παράλληλα διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με τη Βεγγάζη.
Βασικό εμπόδιο παραμένει η πολιτική διαίρεση της Λιβύης.
Ωστόσο, η ελληνική διπλωματία λέει ότι η ανανεωμένη εμπλοκή της με τη Λιβύη από το περασμένο καλοκαίρι εμπόδισε τη Βεγγάζη να επικυρώσει το ναυτικό μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης. Ταυτόχρονα, η Αθήνα συνέχισε την οικοδόμηση ενός διαλόγου με τις αρχές της Τρίπολης που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, «δεν ξεκινά από το μηδέν».
Η έκθεση αναφέρει ότι η Ελλάδα θεωρεί τον προφανή σεβασμό της Λιβύης για τη λεγόμενη διάμεση γραμμή στην πρόσφατη διαδικασία αδειοδότησης ανοικτής θάλασσας ως θετικό σημάδι και πιστεύει ότι η Λιβύη επιδιώκει έναν «αυθεντικό διάλογο».
Καθώς οι τεχνικές συζητήσεις συνεχίζονται, η Αθήνα παρακολουθεί επίσης στενά τις προσπάθειες για επανένωση της Λιβύης, ενώ παραμένει σε στενή επαφή με τα Ηνωμένα Έθνη και τον περιφερειακό αξιωματούχο των ΗΠΑ Massad Boulos.
Αλβανία και Τουρκία
Όσον αφορά την Αλβανία, ο Πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει δηλώσει προηγουμένως ότι όλα τα εκκρεμή διμερή ζητήματα θα πρέπει να επιλυθούν μέχρι το τέλος του 2026. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, δεν υπάρχουν επί του παρόντος προπαρασκευαστικά βήματα στα Τίρανα για συμφωνία ΑΟΖ με την Ελλάδα.
Το άρθρο σημειώνει ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να ανακτήσουν δυναμική από τον Σεπτέμβριο, οδηγώντας ενδεχομένως σε ανανεωμένες συζητήσεις για την υπογραφή ειδικής συμφωνίας που θα παραπέμψει τη διαφορά στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στο πλαίσιο της διαδικασίας ένταξης της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Τουρκία παραμένει η πιο απαιτητική περίπτωση θαλάσσιας οριοθέτησης.
Αν και οι ηγέτες Ελλάδας και Τουρκίας δήλωσαν δημόσια καλή θέληση για διάλογο για θαλάσσια ζητήματα κατά την πρόσφατη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, η ελληνική πλευρά λέει ότι δεν υπάρχει επί του παρόντος ρεαλιστική προοπτική διμερούς συμφωνίας ΑΟΖ επειδή οι δύο χώρες διαφωνούν για το εύρος των διαπραγματεύσεων.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι το μόνο εκκρεμές ζήτημα είναι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο, ενώ η Τουρκία επιμένει να συζητήσει αυτό που η Αθήνα περιγράφει ως «αλληλένδετα ζητήματα».
Σύμφωνα με Έλληνα αξιωματούχο που αναφέρεται στην έκθεση, οι συζητήσεις για ΑΟΖ δεν θα ξεκινήσουν «αν δεν έρθουν πρώτα οι Τούρκοι στην ελληνική πλευρά», ενώ η Τουρκία προετοιμάζει ταυτόχρονα νομοθεσία σχετικά με το θαλάσσιο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
